over verhalen, creativiteit en inspiratie

Wanneer leer je het nu eens?

2012-01-22T07:39:00.000-08:00

Een strijder van het licht weet dat bepaalde situaties zich vaker voordoen.
Regelmatig ziet hij zich voor situaties geplaatst waar hij al eerder mee te maken heeft gehad. Dan zucht hij en vraagt hij zich af waarom er niets veranderd is en waarom hij geen vooruitgang boekt. Steeds weer datzelfde probleem!
'Dit heb ik al een keer meegemaakt', klaagt hij tegen zijn hart.
'Ja, dat is zo', antwoordt zijn hart, 'maar je hebt het probleem nooit kunnen oplossen'.
De strijder begrijpt dan dat er herhaalde ervaringen maar een enkel doel hebben: hem leren wat hij maar niet wil leren.
P. Coelho

blog: de heldenkring

2012-01-03T04:03:00.000-08:00

Volg vanaf nu ook mijn blog bij het uitkomen van mijn nieuwe boek. Je kunt er ook lid van worden.
http://held-in-je-eigen-verhaal.blogspot.com/

Een verhaal uit de Tao voor 2012

2012-01-02T04:02:00.000-08:00

Zoek geen faam.
Maak geen plannen.
Laat je niet opslokken door dat wat je doet.
Denk niet dat je het weet.
Wees je bewust van alles wat is en verblijf in het oneindige.
Loop waar geen pad is.
Wees alles wat de hemel je gaf, maar handel alsof je niets hebt ontvangen.
Wees leeg.
Dat is alles.
Chuang Tzu (bewerkt door Solala Towler)

Wu Wei - eindejaarsgevoel

2011-12-30T09:45:00.000-08:00

Aan het einde van het jaar (en ook bij de start van het nieuwe jaar) ervaar ik vaak het voor mij bekende 'Wu Wei- gevoel'.
Voor mij is deze periode (vanaf de laatste week van december tot en met half januari) de meest rustige periode van het jaar. Het werk is tot stilstand gekomen. De agenda wordt hooguit nog gevuld met een aantal plezierige afspraakjes, etentjes, dineetjes. Ik slaap lang, ga naar verhouding vroeg naar bed. Ik ruim mijn bureau op, gooi papier weg, begin aan mijn nieuwe agenda, lees wat, schrijf wat... en doe verder niets...
Ik loop langs de rivier en mijmer over de dingen die ik zou kunnen doen, maar doe niets. Ideeën ploppen naar boven en verdwijnen soms ook weer. Hoewel.... vaak worden in deze periode de kiemen gelegd voor een heel werkzaam jaar. (Dat project, dat boek, dat idee...)

Dit is wat ik noem het Wu Wei- gevoel. 'Wu Wei' vormt een kernbegrip in het Taoïsme en het betekent 'de dingen te laten ontstaan door niet te handelen', dat in diepe rust het meest wezenlijke zich laat zien. Dat is natuurlijk een paradox, maar wel eentje die je aan het denken zet.

Iedereen kent wel dit soort paradoxen: door ergens aan vast te houden, raak je het juist kwijt; door je in te spannen, raak je verder van je doel af; door hard na te denken kom je steeds minder op de juiste oplossing; door je best doen, verlies je het van je tegenstander.

Wu Wei vraagt een niet doelgerichte opstelling, een open houding waarmee je ruimte schept en waardoor creatieve ideeën zich kunnen ontwikkelen.
Eigenlijk heel fijn deze periode.

Hier een stukje uit de Tao Che Ting (of Dao De Jing) in een vertaling van Jaap Voigt:

Daarom voert de Wijze zijn werk uit door niet-handelen
en onderricht hij zonder woorden
[want] De tienduizend dingen komen [vanzelf] op en hij initieert niets.

Personage van het jaar

2011-12-19T01:58:00.000-08:00

Time Magazine kiest ieder jaar 'de Persoon van het jaar'. De onderscheiding gaat naar de persoon die volgens Time de meeste invloed heeft gehad op de gebeurtenissen in het voorbije jaar.

Dit jaar is er een onpersoonlijke persoon, gekozen: de Demonstrant.

Eerdere winnaars waren Barack Obama, George W. Bush, 'jij', Paus Johannes Paulus II, Lech Walesa, John F. Kennedy, de Hongaarse vrijheidsstrijder, en Adolf Hitler.

Maar dit jaar dus de Demonstrant. De Demonstrant heeft volgens Time het beeld van 2011 nadrukkelijk bepaald. Overal ter wereld gingen mensen de staat op.

Op de cover van de Time staat een vrouw met een doek voor haar mond en een bontmuts op. Je kan hier uit opmaken dat het een symbolische weergave is. De doek is geen Hijab, maar beschermt tegen herkenning of rook. De bontmuts verwijst naar iets anders. De kou in Rusland?

Time Magazine verkiest met regelmaat onpersoonlijke personen van het jaar. In 1966 was dat de Babyboomer, in 1975 De Vrouw en in 1982 was het de Computer.

Times kiest in zo'n geval niet voor een individuele persoon, maar voor een archetype, een oermodel dat ten grondslag ligt aan iets groters, een beweging, een herkenbare kracht. Zo'n oerbeeld heeft talloze varianten. Het staat voor iets en er zijn talloze verhalen over te vertellen.

Het hoofdartikel van Time verwoordt het zo: 'Een massaal en effectief straatprotest was wereldwijd een oxymoren, tot het - plotseling, schokkend genoeg - precies een jaar geleden de doorslaggevende kracht van onze tijd werd. En de demonstrant opnieuw de maker van geschiedenis werd.'

Het begint met een bijzonder verhaal. In december 2010 stak de Tunesische fruitverkoper Mohamed Bouazizi zichzelf publiekelijk in brand. Drie weken nadat hij zichzelf overgoten had met verfverdunner, stierf hij aan zijn verwondingen. Tien maanden later werd de Libische leider Khadaffi, die zich als een als een rat in zijn hol had verschanst, gepakt.

De individuele, wanhopige actie van de kleine fruitverkoper zette honderdduizenden in beweging en leidde tot de val van een megalomane tirannieke schurk. Dat is het verhaal wat er achter zit.

Daarom resoneert het beeld van de Demonstrant op de cover met iets wat veel groter is. Het toont ons hoe een individuele, heldhaftige - maar tragische - actie de loop van de geschiedenis kan veranderen. En het resoneert met de protesten die we het afgelopen jaar over de hele wereld hebben gezien, die op Wall Street, de protesten in Rusland tegen de stembusfraude, het Tahirplein en al die andere protesten.

De Demonstrant op de cover van Time is een personage. Hij maakt zich los uit de bange murw geslagen massa en roept om een socialer, eerlijker, rechtvaardiger, democratischer tijdperk. Hij schreeuwt: weg met de hebzucht, de tirannie, de alleenheersers, en heeft een visioen van een betere, eerlijker, schonere, zorgzame wereld. Een wereld waar afgerekend wordt met corruptie en egoïsme.

De keuze voor de Demonstrant op de cover is niet het bewijs dat het een slap jaar is geweest, zonder aansprekende leiders of figuren. Het toont eerder dat we met een grotere kracht te maken hebben gehad en misschien wel een omslagpunt hebben bereikt.

Waren het niet de Maya's die voorspeld hebben dat in 2012 alles anders wordt?

Dit weekend overleed Vaclav Havel. De toneelschrijver en voormalig president van Tsjechië bracht het ooit zo onder woorden: 'Ik denk dat er goede redenen zijn om te stellen dat het moderne tijdperk ten einde is. Veel dingen wijzen er vandaag de dag op dat we door een overgangsperiode heen gaan - het lijkt erop dat iets aan het verdwijnen is en dat iets anders een pijnlijke geboorte doormaakt. het is alsof er iets aan het afbrokkelen is, in verval raakt door zichzelf uit putten, terwijl iets anders - vooralsnog vaags - uit het puin oprijst.'

WOW-stories

2011-11-14T03:42:00.001-08:00

Ontdek en vertel je eigen WOW-story tijdens de worskhop storytelling op 15 december a.s.

De hotelketen het Ritz Carlton wil de gasten graag‘koninklijk’ ontvangen en bedienen. Iedere werknemer - van ober tot kamermeisje, van portier totschoonmaakster – ziet het als eenpersoonlijke missie voor iedere gast een uniek en memorabel verblijf te creëren.En niets gaat hen daarin te ver…

Zo arriveerde er eens een jong gezin in hethotel op Bali. De ouders hadden speciaal voor hun jongste zoon - die op eenspeciaal dieet was - eieren en melk meegenomen. Maar bij aankomst bleek de melkzuur en de eieren gebroken. De manager en zijn staf waren behulpzaam endoorzochten de hele stad, maar konden nergens melk en eieren krijgen. Maar eenmedewerker herinnerde zich dat er in Singapore een speciale winkel bestond diedeze producten verkocht. Toevallig woonde zijn schoonmoeder in Singapore. Hijbelde haar op en gaf haar de verlangde items door en vroeg haar naar Bali tevliegen om ze af te leveren. En dat gebeurde. De familie was het managementzielsdankbaar en vertelde dit verhaal uiteraard aan iedereen die het maar horenwilde.

Iedere dag, overal ter wereld, in iederevestiging van het Ritz Carlton, beginnen de werknemers van het hotel met een kortemeeting van 15 minuten. De meeting staat bekend als ‘line-up’. Voordathuishoudelijke taken worden besproken worden eerst WOW-stories uitgewisseld:klantverhalen en belevenissen die het koninklijke verblijf en de uitmuntendegastvrijheid aantonen.

De verhalen bekrachtigen de bedrijfscultuuren inspireren de medewerkers. Tijdens de ‘line-up’ leest iemand een zogenaamde WOW-storyvoor. En zo’n WOW- story wordt vervolgens per mail gedeeld met alle anderevestigingen in de wereld. Dus de ober in Boston hoort hetzelfde verhaal als deconciërge op Bali.

Een geweldig staaltje van interne en externe branding.

Bij Independer.nl hebben we onlangs eenvergelijkbaar traject in gang gezet. We zijn begonnen met het verzamelen vanverhalen, typische Independer-verhalen over het werken bij Independer, grappige anekdotes over collega's, over de bedrijfscutluur, typische klantverhalen over hoe de klanten benaderd worden. Kortom verhalen over welke waarden er geleefd worden: eerlijk, recht door zee, no nonsens, collegiaal en behulpzaam. Op ditmoment worden die verhalen gebundeld en vormgegeven in een mooi boekje.

We weten het zelf heel goed: we hebben de neiging producten en bedrijvenaantrekkelijk en geloofwaardig te vinden als er een goed verhaal aan kleeft.Een mythe mag ook. We kopen liever verhalen dan producten. Dat is in eenrecent onderzoek van het New Yorkse onderzoeksbureau 3DAccountability, insamenwerking met CoolBrands onlangs aangetoond.

http://www.marketingonline.nl/nieuws/bericht/onderzoek-storytelling-verdubbelt-koopintentie/#.TrfVrcDlLm0.facebook

Het loont dus om als bedrijf of alsondernemer te investeren in STORYTELLING als je je product of je dienst onderde aandacht wilt brengen.

Als het je lukt de informatie die jekwijt wilt in een goed verhaal te verpakken, triggert dat de emotie en deverbeelding en daarmee de rechterhersenhelft (linkerhelft: feiten en logica, rechts:

verbeelding en emoties).

Niet alleen wordt de merkbelevingen het (koop)gedrag beïnvloed, maar verhalen reizen ook verder en wordendoorverteld. Wat wil je nog meer…

Het vertellen van een goed verhaal biedt daarom veel kansen voor merken, ondernemers en organisaties in een tijd waarin klassiekecommunicatie, zoals reclame, steeds minder goed werkt. Want wat worden we moevan schreeuwerige boodschappen, opdringerige verkopers. We willen iets wataankomt, wat echt is, wat beklijft en wat geloofwaardig is.

Maar hoe kom je aan een zo’n verhaal? Maarwat is eigenlijk een goed verhaal? Hoe vertel je het? En hoe zorg je dat hetdoorverteld wordt?

Ontdek en vertel je eigen WOW-story!

Tijdens dedagworkshop storytelling op 15 december krijg je tips & trick voor het vertellenen het construeren van verhalen die je professioneel kunt inzetten en waarmeeje je slagkracht vergroot! Wow!

Er zijn nogplaatsen!

http://www.innessence.nl/workshop.html

May the force be with you

2011-11-01T08:18:00.000-07:00

Het centrale thema in Star Wars is de eeuwige en universelestrijd tussen goed en kwaad. In die strijd wordt een mysterieuze kracht opgevoerd genaamd ‘TheForce’. Sommige personen zijn in staat The Force te gebruiken voor eigen doeleinden, zoals hetvergroten van hun persoonlijke vaardigheden en anderen zetten deze kracht invoor negatieve doelen. Jezou kunnen zeggen dat The Force staat voor het onbewuste zelf, de bron, hetenorme creatieve potentieel dat ons altijd de weg zou kunnen wijzen als we erniet zo vaak van afgesneden zouden zijn.

Van kunstenaars en creatieve mensen is bekend dat makkelijkkunnen tappen uit die bron, als ze zich openstellen. Maar dat is niet alleenweggelegd voor kunstenaars en creatieven. Iedereen kan die bron aanboren, ookin het gewone werkende leven.

Hoe dat proces werkt is niet zo heelmysterieus als het lijkt. Het is gewoon de werking van het brein. Om de rauweenergie die in ons creatieve onbewuste aanwezig is te begrijpen moet het wordenvertaald in een vorm die onze bewuste geest kan begrijpen. Verhalen en beelden helpen in dit proces.

Verhalen en mythes,oude Griekse tragedies, grote films, maar ook onze dromen en eigen fantasieënhelpen ons te communiceren met deze bron omdat ze gebruik maken van metaforen.De symbolische taal sluit haarfijn aan bij dat creatieve onbewuste.

Nu is het zo dat wegeregeld op ons pad het contact verliezen en onsafgescheiden, eenzaam en zoekend voelen. Dan is het zaak het contact met het creatieve onbewuste dat alles weet, te herstellen. Devraag is: hoe doe je dat? Hoe onderhoud je het contact met die creatieve bron?Daar zijn uiteenlopende technieken en manieren voor. De een mediteert, de anderloopt uren door het bos, een derde schrijft.

Ikzelf begin bijna iederemorgen met het schrijven van drie of vier bladzijden in een schrift. Dat heb ikgeleerd van Julia Cameron. In haar bekende boek ‘The Artist Way’ stelt zij datde ‘ochtendpagina’s’ het voornaamste instrument vormen bij het herstellen vande het contact met de creatieve bron. Hiermee ontmasker je de negatieve,kritische, weigerachtige, terughoudende, rationele criticus die jou influistertdat je het maar beter niet kunt doen, die jouw talenten in twijfel trekt, dieje in je slachtofferrol houdt of die je woede in stand houdt.
Het schrijven werktuitstekend, het geeft me veel inspiratie en ideeën en ik het raad het altijdiedereen aan. Koop een dik schrift en schrijf iedere ochtend, voor of na het ontbijtdrie pagina’s helemaal vol. Het maakt niet uit waarover. Begin met tebeschrijven hoe je je voelt, waar je zit, waar je aan denkt, wat je dwars zit;spit een thema uit, schrijf je verlangens op. Het hoeft nergens aan te voldoen,het mag slecht geschreven zijn. Niemand zal het lezen, het is alleen eeninstrument. Stel vragen, vertel jezelf wat je dwars zit... Ook al ben je geen schrijver, deze techniek is heel behulpzaam is alshet gaat om het onderhouden van het contact met je ‘wezen’ en het bevorderenvan de creativiteit.

Stephen Covey schrijft: ‘Schrijven is een psycho-neurale activiteit, waarmee je een brug kuntslaan tussen het bewuste en het onbewuste’. Door schrijven wordt jegedachtewereld uitgekristalliseerd. Maar je kan natuurlijk ook je eigen maniervinden.

Zwemmen, hardlopen, pianospelen of mediteren. Om contact met The Force the onderhouden.

Aanrijding met een persoon

2011-10-31T10:22:00.000-07:00

Het treinpersoneel stond destroom passagiers met bestemming Utrecht op de kop van het perron in Den Haag opte wachten.

‘Deze trein rijdt niet’.

‘Wat nou weer?!’, mopperde degefrustreerde meute.

‘Stremming? Storing?’

‘Aanrijding met een persoon…’

Doink. Dat kwam aan.

‘U kunt via Rotterdam of viaLeiden reizen’.

Een aantal reizigers stond er ineensbesluiteloos en verweesd bij. Hun aktetassen bungelden zwaar aan hun schouders.

Een vrouw verhief haar stem.

‘Waarom moeten ze altijd voor detrein moeten springen als ik naar huis moet!’

De omstanders draaiden zich geschoktin haar richting en bij een van de conducteurs leek iets in het hoofd teknappen.

‘Dat mag u niet zeggen.’ Het kwamer hard en fel uit.

De vrouw keek hem spottend aan envond dit genoeg aanleiding om er nog een schepje bovenop te doen. Waarom ze datniet zou mogen zeggen… dat zij ook zo haar problemen had… dat ze niet met dievan anderen geconfronteerd wenste te worden. Egoïstische kutgasten…

De conducteur, plotseling bleek,keek haar ontzet aan. Het gemopper van de omstanders verstomde.

De vrouw spuwde haar laatste galen liep schreeuwend weg.

Wij, de overgebleven passagierskeken naar de conducteur.

Hij stamelde: ‘Zoiets zeg jeniet. Dat mag niet. Mijn collega’s zijn nu hard aan het werk om… ik heb dit nueen paar keer meegemaakt. Het is het meest verschrikkelijke wat je kuntmeemaken’.

Hij kwam er niet goed meer uit.

En toen gebeurde het. Een wolkvan liefde en mededogen omringde plotseling de kleine man. Zag ik tranen inzijn ogen?

Ik dacht aan de persoon die hetop deze laatste stralende oktoberdag voor gezien had. En de impact die zijn gruwelijkedaad op de gemoederen hier op dit perron had.

Ik zag de passagiers in de gestrandetrein voor me.

En de collega’s van de conducteurdie nu met een afschuwelijk werkje bezig waren.

En de boze vrouw

De ontdane blik van de conducteur

En ik herinnerde me een tekst vanMaya Angelou die ik die dag gelezen had.

‘I've learned that you can tell a lot about a person by theway he or she handles these three things: a rainy day, lost luggage, andtangled Christmas tree lights.'

En ik voeg er aan toe: …of eenaanrijding met een persoon.

MB oktober 2011

Meditatie is 'money on the bank of the filmmaker'

2011-08-28T05:42:00.000-07:00

In dit fragment legt David Lynch helder uit wat meditatie kan betekenen voor bewustzijn, creativiteit, innerlijk geluk...

Nieuw boek in aantocht

2011-08-26T02:11:00.000-07:00

Deze zomer heb ik hard gewerkt aan mijn nieuw te verschijnen boek.

Elk verhaal over een held begint met een gevoel van onrust, een breuk met de status-quo. Je zoekt nieuwe uitdagingen in je carrière, of je team of afdeling mist een echte drive. Om weer open en enthousiast nieuwe wegen in te kunnen slaan, moet je ‘op reis’. Net zoals in mijn boek Storytelling in 12 stappen gebruik ik de Reis van de Held, een model van Joseph Campbell, als basis voor dit boek. Ik help je om oude patronen te doorbreken, nieuwe kansen te leren zien en nieuwe vermogens en creativiteit aan te boren. Persoonlijk, en in teamverband. Ook nu weer aan de hand van de Reis in 12 stappen, en met behulp van voorbeeldverhalen, vertel- en schrijfopdrachten en andere oefeningen.
Niemand wordt als held geboren – alleen door op pad te gaan, te ervaren en te groeien bereik je de heldenstatus.

Het boek biedt een inspirerende methode om jezelf of je team/afdeling (verder) te ontwikkelen.

Het verschijnt in het najaar van 2011 of in januari 2012 bij Uitgeverij Business Contact. Noteer vast in je agenda!

Noch ein Weinchen...

2011-07-29T06:10:00.000-07:00

Een paar weken geleden bezocht ik de film PINA van Wim Wenders over het leven en werk van Pina Bausch. Mijn god wat een film (overigens mijn eerste 3d film). Ik was altijd al een groot bewonderaarster van Pina. In de jaren 80 beleefde ik de eerste voorstellingen van haar in Carré, tijdens het Holland Festival. Café Muller hakte erin als een bijl.
Nog nooit had ik zoiets gezien. Ik huilde bijna de hele voorstelling. Zoveel schoonheid, zoveel bezetenheid had ik nog nooit gezien. Dit oversteeg dans, theater, beeldende kunst en was gewoon Hogere Kunst.

Ik zag de Sacre du Printemps (pure passie), maar ook Kontakthof (humor en erotiek) en ook Walzer (waanzinnig, absurdistisch en wonderschoon). Ik geloof dat het allemaal in Carré was. Later gingen we naar Wuppertal en zagen we Nelken (dansen tussen de anjers, mannelijke dansers in vrouwenjurken).
Pina Bausch veranderde mijn blik op de wereld, op kunst en op creativiteit. Ik wist niet dat zoiets mogelijk was.

Ga allemaal naar PINA. Waarom? Omdat het over bezieling gaat en pure inspiratie. En ook over hoe creatieve processen van alles van je vragen. Open mind, open hart, maar vaak ook keihard werken, oefenen, dansjes, loopjes, experimenteren tot je een ons weegt (en dat woog Pina zo'n beetje, vlak voor haar dood).
Het gaat over het leven en dood. Over de wereld vernieuwen en verrijken. Over balanceren tussen het grote alles en het grote niets. Over overgave en toewijding.

In Walzer zit een scène die nog steeds in mijn geheugen gegrift staat. Tegen de linkerpilaar van het podium in Carré, stond een danseres op haar hoofd. Ze wilde daar niet weg en zei met regelmaat:

Noch ein Weinchen und noch nicht nach Hause.

Ik heb deze scène alleen in een andere variant teruggezien: een danseres wordt met tape tegen een pilaar bevestigd. (zie afbeelding)

De quote gebruiken wij hier in huis overigens nog steeds als we het erg naar ons zin hebben.

Roeping

2011-07-18T01:46:00.000-07:00

Gisteren wilde ik - om weer opgeruimd en fris aan het schrijven te slaan - de stapels boeken op mijn bureau opruimen. (Wat een puinhoop kan je er van maken!) Ik begon met de boeken te ordenen en ze op hun plek terug te zetten in de boekenkast. Omdat ik merkte dat mijn boekenkast te vol was, haalde ik een lege wijndoos en smeet die vol met boeken die ik weg wilde doen.

Toen viel mijn oog op een boek van James Hillman, leerling van Jung en auteur van De Code van de Ziel. Ik opende het boek en zag dat ik daar ooit, jaren geldeden, driftig in onderstreept had. De kantlijn stond vol met uitroeptekens. Kennelijk had ik iets gevonden.

Dus pakte ik het boek, ging er even voor zitten en las over de zogenaamde de Eikenvrucht theorie.

De Eikenvrucht theorie gaat ervan uit dat iedereen een unieke identiteit in zich draagt, die erom vraagt geleefd te worden. Je zou kunnen spreken van een aangeboren beeld van je levenslot. Je persoonlijkheid is geen proces of ontwikkeling, je bent dat wezenlijke beeld. Dat beeld, inclusief al je talenten en vermogens en eigenschappen, is compleet aanwezig. Altijd, nu, morgen, gisteren.

Deze gedachte is gebaseerd op een oud idee. Plato zei al: ieder individu betreedt het wereldtoneel als een geroepene. Plato schreef dat in de Mythe van Er in zijn bekendste werk De Staat (Politeia).

Voor je geboren wordt kiest je ziel een beeld waarnaar geleefd gaat worden, een soort plotstructuur. Ook krijg je een daimon. Dit is je roeping, je metgezel en deze begeleidt je op je levensweg. Dat is nodig want zodra je geboren wordt ben je het beeld/de plot vergeten. Je daimon is de drager van je lot en zal je af en toe helpen herinneren wat je te doen staat, welke vermogens je kan aanspreken.

Er zijn in de loop van de tijd vele termen voor 'roeping' bedacht. De Romeinen noemden het genius, de Grieken je daimon, de Christenen je beschermengel, de oude Egyptenaren Ka, voor anderen is het Vrouwe Fortuna en voor volken die het sjamanisme beoefenen is het je geest, je adem-ziel. Voor anderen is het je bron of je Hogere Zelf. Maakt niet uit hoe je het noemt. Al noem je het Mickey Mouse, Het is iets wat je af en toe een zetje geeft in de juiste richting. Het herinnert je eraan wat je graag doet, waar je hart van open gaat, wat bij je past en waar je energie van krijgt.

De Eikenvrucht theorie nodigt je uit op een bepaalde manier naar je leven en je levensloop te kijken. Kijk eens naar je kindertijd om de eerste tekenen van de daimon in actie op te vangen. Wat is jouw roeping? Kun je je leven ermee in overeenstemming brengen? En kun je heel nuchter beseffen dat bad luck, crises en drama gewoon bij het beeld horen wat je hebt gekozen?

Welke toevalligheden, impulsen in jouw leven gaven je een indruk van je roeping?

Een roeping kan worden uitgesteld, vermeden en met tussenpozen gemist of je volledig in beslag nemen. Maar hoe dan ook, uiteindelijk zal ze te voorschijn komen. Ze is veeleisend en wijkt niet.

Was het mijn daimon die me ertoe aanzetten de boeken op te ruimen en mij het boek van Hillman in handen te drukken? Het sluit namelijk allemaal naadloos aan bij het boek wat ik schrijf (de Held in je eigen verhaal).

Het creatieproces verloopt op mysterieuze wijze. Soms schrijf ik een dag achterelkaar waarbij het lijkt of de woorden en de zinnen en de betekenissen zo vanuit een onzichtbare bron via mijn vingers via het toetsenbord op het scherm verschijnen en mijzelf verrassen. Anderen keren is het ploeteren en herschrijven en soms gebeurt er iets schijnbaar toevalligs.

Dan is waarschijnlijk mijn daimon aan het werk.

Gedachten creëren de werkelijkheid

2011-06-28T11:23:00.000-07:00

Oud Indiaas verhaal

Een reiziger verdwaalt en komt per ongeluk in het paradijs terecht. Er zijn daar wensbomen die al je wensen vervullen. Hij valt in slaap onder zo’n boom.

Als hij wakker wordt denkt hij: ik zou willen dat ik iets te eten had.

En onmiddellijk verschijnt er het heerlijkste eten voor hem en eet hij naar hartenlust.

Nu nog een beker wijn, denkt hij en hop, daar heeft hij al een beker wijn in zijn hand.

Dan begint hij zich zorgen te maken: Wat is dit?, denkt hij...
Is dit een droom? Zijn hier spoken die een loopje met me nemen?

En hup onmiddellijk verschijnen er griezelige spoken die hem bang maken.

O, help denkt de man, nu maken ze me zeker dood...

En ze maken hem dood.

Follow your bliss

2011-06-28T02:25:00.000-07:00

Het is zomer, buiten is het plakkerig warm en in de loop van de dag zal er noodweer over het land trekken. Intussen schrijf ik aan mijn boek 'De held in je eigen verhaal', dat (als het goed is) in het najaar uitkomt bij Business Contact. Iedere dag weer een stukje.

Dit is waar het over gaat:

Je schrijft je eigen levensverhaal. Daar ben je je misschien niet altijd bewust van, maar je bent de schrijver, regisseur en hoofdrolspeler in je eigen unieke filmscript. Dat is begonnen in je vroege jeugd. Daar begon het verhaal en werd het thema duidelijk. Later in je leven heb je je verhaal met grote regelmaat bijgesteld, je hebt er nieuwe karakters in geschreven, bepaalde karakters eruit gehaald en nieuwe uitdagingen of conflicten bedacht. Je bent van richting veranderd: je nam bijvoorbeeld ontslag, ging verhuizen of stopte met een studie. Dit deed je om je beter te voelen en om ruimte te scheppen voor iets nieuws. Soms heb je je verhaal een beetje laten sloffen en werd het saai of voorspelbaar, andere keren nam je misschien nodeloze risico’s. En er waren momenten dat je je machteloos of woedend voelde over wat zich voordeed.

Net als in een echt verhaal heeft jouw verhaal een hoofdpersoon, en dat ben je zelf; in scenariotermen noemen we dat een protagonist of een held. Deze held heeft te maken met tegenstanders, dilemma’s, conflicten en obstakels. Jij schrijft in je verhaal hoe daarop gereageerd wordt. Laat je de held doen wat ervan hem verwacht wordt? Laat je hem wel eens van het pad afdwalen? Zit de held op de juiste weg? Wat gebeurt er als je hem met een fiks dilemma opzadelt?

De keuzes die jij hierin maakt, hoe je dat in je script verwerkt, dat alles kan ervoor zorgen dat jouw verhaal avontuurlijk, voorspelbaar, komisch of tragisch is. Wordt het verhaal zo geschreven dat de hoofdpersoon zijn doel bereikt en tot volle ontplooiing komt of wordt het een verhaal waarin iemand voortdurend zijn eigen behoeften negeert en zijn leven inricht naar wat anderen van hem verwachten? Wat voor lessen heeft de held te leren? Welk verhaal wil je eigenlijk schrijven?

Volgt jouw held (jij dus) zijn hart en durft hij tegen de stroom in te zwemmen? Heeft hij zijn doel helder voor ogen? Is hij bereid bepaalde zaken te offeren voor het (hogere) doel?

Zodra je je leven als een zelf gecreëerd script gaat beschouwen, waarin je zelf de hoofdrolspeler bent, je medespelers kiest en je eigen obstakels creëert om van te leren, gebeurt er iets wonderlijks. Het leven wordt leuker en je wint aan invloed. En waneer je dat toepast op zaken als loopbaanplanning en de zoektocht naar zinvolle arbeid en persoonlijk leiderschap, kom je dichter en dichter en wat je ten diepste wilt -wat je hart je ingeeft- en wat jouw meest zinvolle bestemming is.

En dat is precies de betekenis van de gevleugelde uitspraak van Campbell: Follow your bliss.

Boedapest

2011-06-14T11:02:00.000-07:00

Afgelopen week was ik in Boedapest.
Na 30 jaar (ik was er eerder rond 1980) is er ongelooflijk veel veranderd. Niet alleen zijn alle stink-Trabantjes uit het straatbeeld verdwenen, ook heeft de stad een waanzinnig westerse facelift gekregen zodat het met echt weer het Parijs van het oosten kan worden genoemd. Brede lanen, imposante gebouwen, voetgangersgebied met Gucci en Chanel. Heerlijk eten. Maar toch. Het land schijnt failliet te zijn. Dat voel je niet als je 5 euro (omgerekende forinten) voor een kopje koffie moet betalen. Lijkt echt Parijs wel. Maar het schijnt dat chirurgen er niet meer dan 350 euro per maand verdienen en als stukadoor moeten bijklussen. Het is me wat. Bovendien schijnen er nog steeds regeringsspionnen in alle appartement-gebouwen te wonen. Toen ik dat eenmaal gehoord had, keek ik iedereen twee keer langer aan. Is dit er een?

Waarom was ik er? Samen met een groep dierbare vriendinnen/collega's gaven we een workshop aan alumni van een TA-opleiding (Intact). En waarover? Jazeker: de Reis van de Held.
Het internationale gezelschap hebben we ingewijd in de 12 stappen, onze persoonlijke verhalen verteld over de kenmerken van iedere fase om ze vertrouwd te maken met de gedachte dat we allemaal ons eigen script schrijven. Mooi.

Zo lieten we de mensen de Reis lopen.

Dat werkte erg goed. Zijn we nu in de Proloog of naderen we de Crisis? Dat soort vragen.
Het was een bijzondere dag.
Een van de kwesties was de volgende: in welke fase van de Reis van de Held bevindt Hongarije zich? Is dat de crisis? Of naderen we het punt van Dood en Wederopstanding?
De meningen waren verdeeld. Maar het was duidelijk dat de zon uit het leven van het land verdwenen was en dat het aankwam op offeren, inleveren en afzien. Tja.

Inmiddels ben ik weer thuis en werk aan mijn boek: De held in je eigen verhaal. Ik heb de hele zomer om te schrijven en ik verheug me er vreselijk op.
Dit blog zal ik gebruiken om mijn hart te luchten en vragen te stellen. Dit is er een:
Wie heeft er een mooi mentorverhaal voor me? Het mooiste zal ik gebruiken in het boek.

* een mentorverhaal is een verhaal over een gids, leraar, ouder, oom, tante... of role model die jou een moment van inzicht heeft bezorgd, je op je unieke talenten heeft gewezen of je cruciale lessen heeft geleerd. De mentor heeft daarmee de koers van je leven veranderd. Heb je zo'n verhaal? Stuur het me! Ben zeer benieuwd!

Ik hoor jullie graag

Groet Mieke

Casablanca

2011-05-20T02:05:00.000-07:00

In een van mijn workshops kwam een filmstudent naar me toe. Ik had in de les verschillende films besproken en fragmenten laten zien uit As it is in Heaven, American Beauty, Festen, Magnolia, Six Feet Under en Mad Men. De student vroeg na afloop: heb je eigenlijk een lievelingsfilm? Ik vind dat altijd een rotvraag omdat ik zoveel films mooi vind, dus nee ik heb geen favoriet, zei ik, maar als je perse een antwoord wilt hebben, als je een pistool op mijn slaap zet: dan zou ik misschien zeggen: Casablanca.
Hij kijk me enigszins bevreemd aan. Casablanca? Waarom?
Tja. Waarom is Casablanca een film die in ons collectieve geheugen gegrift staat?
Is het vanwege de magie en aantrekkingskracht tussen Humphrey Bogart en Ingrid Bergman?
Is het omdat we tot op het laatst in spanning zitten over de afloop?
Komt het door de legendarische quotes? ('Here is looking at you, kid'). Komt het door de legendarische muziek ('As Time goes bye'.) De urgentie van het verhaal tegen de achtergrond van de WO II? Dat speelt allemaal mee. Maar het is natuurlijk ook omdat we aan het einde ontdekken dat de hoofdpersoon - Rick Blaine- zijn particuliere belang opzij zet voor de grote zaak. Hij offert zelfs zijn grote liefde. Dat is ontroerend en onthutsend en groots.

Grappig feit: toen ze de film aan het draaien waren, was tot op het laatst een alternatief einde mogelijk. Het script was nog niet af. Ter plekke hebben ze deze variant geschreven en uitgevoerd. De beste variant naar mijn gevoel.

Als je zin hebt om de film nog eens te bekijken kom dan aankomende dinsdag naar het Heerenstraattheater in Wageningen. Ik houd een korte inleiding en zal de film bespreken aan de hand van de bekende 12 stappen.

http://www.heerenstraattheater.nl/event_view.php?ID=64

De held in je eigen verhaal

2011-05-15T07:51:00.000-07:00

De held in je eigen verhaal is de voorlopige titel van mijn nieuwe - nog voor een groot deel te schrijven - boek. Dat wordt dus weer een long hot summer. Het boek komt als het goed is in het najaar uit bij uitgeverij Business-contact.

Vannacht heb ik in een halve slaap/waak toestand (de merels zaten in de dakgoot keihard te fluiten) voorbereidend werk gedaan. Globale opbouw, indeling van de hoofdstukken, bepaalde passages, voorbeelden uit de literatuur. Ik was er er al heel tevreden over. Alleen... vanmorgen toen ik echt wakker werd, was ik dat allemaal al weer vergeten en zag ik tegen het schrijven van dat boek waar ik zoveel in kwijt wil ineens als een berg op. Na de opwinding van 'de oproep tot avontuur' volgt 'de weerstand en de weigering' om het avontuur aan te gaan.
Toch wil ik het boek dolgraag schrijven. Het is prikkelend om je eigen leven te beschouwen als een verhaal, waarin je zelf de hoofdrol speelt, zelf het script schrijft en ook nog zelf de regie kan voeren.
‘De Reis van de Held’ van Campbell helpt ons te realiseren wat we ten diepste willen (Passie), hoe we onze talenten kunnen inzetten en wijst de weg naar een zinvolle bestemming. Daarvoor moeten we obstakels en demonen (innerlijke en uiterlijke) overwinnen, leren luisteren, het toeval een kans geven.
Als je eenmaal in verhaaltermen – narratief - hebt leren denken- (of mythosoof geworden bent), kijk je anders naar de wereld en het leven en gaat het op een ander - dieper- niveau begrijpen. Verhalen bieden ons het wonder van de betekenisgeving
De benadering stelt je in staat om de held te worden in je eigen verhaal, en in dat van anderen. De Reis maakt het proces van persoonlijke groei en verandering inzichtelijk en toont waar je mogelijk het bekende moet loslaten om nieuwe mogelijkheden aan te boren.
Wanneer je eenmaal inziet dat je je eigen levenscript schrijft, kun je makkelijker het beste maar ook de meeste creativiteit in jezelf naar boven halen. Dit geldt voor mensen persoonlijk maar ook voor creativiteit in organisaties.

James Bonnet (Stealing Fire from the Gods) schrijft: 'Net als in een verhaal bereiden alle gebeurtenissen in iedere fase van ons leven ons voor op het spelen van een belangrijke rol in de wereld. De passages die we doorlopen bereiden het ego voor en trainen ons om het onbewuste materiaal dat in ons huist te benutten en de enorme kracht en het creatieve potentieel te absorberen en managen.'

Ik ga het boek doorspekken met tal van oefeningen, vertel- en schrijfopdrachten. Met als doel dat de lezers kunnen reflecteren op de keuzes die ze in hun leven gemaakt hebben en middelen in handen te geven om het levensscript zonodig te herschrijven.

Zo en nu aan het werk, want er is nog veel te doen.

Een gewaagd verlanglijstje

2011-04-06T02:16:00.000-07:00

In een van mijn trainingen over persoonlijk leiderschap zat laatst een jonge vrouw van halverwege de dertig. Ze zag er een beetje kleurloos en moe uit. Ze werkte al vijf jaar bij de belastingdienst en had van haar manager de opdracht gekregen iets te doen aan haar persoonlijke ontwikkeling.

Een van de eerste opdrachten die ik gaf, was het maken van een gewaagd verlanglijstje. Ik vroeg de deelnemers minstens 10 en zo mogelijk 50 dingen op te schrijven die je wel zou willen realiseren, beginnend met de zin: ‘Ik zou wel….’.
Er zijn mensen voor wie deze opdracht een peulenschilletje is. Zij schrijven moeiteloos de meest waanzinnige wensen op, variërend van een reis naar Antarctica, een soepfabriek beginnen, een huis bouwen, bungee jumpen, ontslag nemen, in een opera zingen tot een restaurant in Italië beginnen. Maar voor veel mensen is dit toch een lastige opgave. Zo ook voor deze jonge vrouw. Er kwam niets op papier. Ze wist het echt niet.

Het gevoel het niet te weten is in de reis van de held zo’n typisch geval van ‘het dorre land’. De held is vastgelopen en is het contact met zijn creatieve potentieel verloren. De held zal wakker gekust moeten worden. Er moet iets gebeuren en de opgave is de juiste snaar te raken zodat er iets in beweging wordt gezet.

Ik gaf – vooral voor haar - een andere opdracht: ik vroeg de deelnemers te vertellen over een topmoment uit hun leven. Na enig aarzelen had ze inderdaad een verhaal: ze had, in een grijs verleden, op de kunstacademie gezeten (we waren allemaal verrast en verbaasd) en had als eindexamenopdracht een mooie kleurige quilt gemaakt, waar ze veel lof voor geoogst had. Toen ze hierover sprak glansden haar ogen plotseling. Het leek wel of er iets ‘aangeraakt’ was. Na de middagpauze zei ze tegen me: ‘ik heb toch nog even een wensenlijst gemaakt’. En ze las me voor: wonen in Griekenland, met kleurige lappen en stoffen werken, een eigen zaakje beginnen. Ze straalde toen ze me aankeek.

En toen kwam alles in een stroomversnelling. Aan het einde van de training, een paar weken later, had ze emigratiepapieren voor Griekenland aangevraagd en haar ontslag genomen bij de Belastingdienst.

Dit is natuurlijk een uitzonderlijk verhaal. Het gaat niet altijd zo snel. De held moet er klaar voor zijn. En dat was kennelijk bij haar het geval. Haar creatieve potentieel moest nodig weer ontsloten worden.
Een mooi voorbeeld van hoe deelnemers in een training wakker kunnen worden en zich realiseren dat er beweging in hun leven moet komen. De oproep tot avontuur heeft dan plaatsgevonden.

Mythosofie – op zoek naar de wijsheid uit verhalen

2011-03-20T08:44:00.000-07:00

Deze week genoten van het boek ‘ de onverzadigbare vrouw en de afwezige man’. Een uitgesproken en verrassende kijk van Lisette Thooft op de relatie tussen mannen en vrouwen door de eeuwen heen. Met een schat aan verhalen – oude mythen, sprookjes en volksverhalen- schetst zij de strijd tussen de seksen. Een strijd die al eeuwen gaande is. We kennen het allemaal: mannen worden gek van lastige, bemoeizuchtige, claimende vrouwen en vrouwen omgekeerd van lakse, botte, slordige, egocentrische mannen. Maar het goede nieuws is dat we in de loop van de tijd wel een stuk beschaafder zijn geworden. Dat we elkaar beschaven. De draak (in de vrouw) en het monster (in de man) hebben we redelijk getemd.

Thooft noemt zichzelf mythosoof en deze benaming spreekt me gelijk bijzonder aan. Waar gaat het om? Mythosofie betekent letterlijk ‘de wijsheid van verhalen’. Mythosofie zal volgens Thooft in de toekomst ongetwijfeld een erkende discipline zijn.

Ik denk dat ook. Steeds meer mensen beginnen zich te interesseren voor symboliek, betekenisgeving en verhalen. En: wie in verhaaltermen –narratief - heeft leren denken, kijkt anders naar de wereld en het leven. En gaat het op een ander - dieper- niveau begrijpen. Verhalen bieden ons het wonder van de betekenisgeving.

Neem bijvoorbeeld de Japanse schrijver Kenzaburo Oë, winnaar van de Nobelprijs voor de literatuur in 1994. Dit weekend stond er een interview met hem in het NRC Handelsblad. Hij zoekt naar de betekenis van de catastrofe in Japan. Wat de uitkomst van de ramp ook zal zijn, de betekenis laat niets aan duidelijkheid te wensen over. Het gaat er om dat we er lessen uit trekken, zo legt hij uit. In de crisis die Japan op dit moment treft, komen op dramatische wijze twee verschijnselen samen: de kwetsbaarheid van Japan voor aardbevingen en de risico’s van kernenergie. Japanners hebben zelf de vernietigende atoomkracht ervaren destijds met het drama van Hiroshima. Laten ze nu niet aan hun tragische ervaring van destijds een ‘recept’ voor economische groei ontlenen. Dat zou betekenen dat ze niet van hun fouten hebben geleerd.

Het is duidelijk: Kenzaburo Oë denkt mythosofisch. Alleen iemand die de kracht van verhalen begrijpt, kan zoiets zeggen.

Mythosofie is: de wijsheid in verhalen vinden en daarmee betekenis leren geven aan dat wat zich in je leven en in de wereld voordoet. Van fouten leren. Dit helpt de menselijke beschaving vooruit.

Dat geldt ook voor de strijd tussen de seksen, schrijft Thooft. Oude scheppingsmythen vertellen ons dat vrouwen in de prehistorie het voor het zeggen hadden. Hoe is het zover gekomen dat mannen de baas werden? De biologie van man en vrouw zet hen al de hele geschiedenis tegen elkaar op. Ze dagen elkaar uit en prikkelen elkaar tot beschaving. En elke nieuwe beschavingsgolf bracht ons verder dan de vorige. Dat kunnen we leren uit de verhalen die er uit al die beschavingen zijn overgebleven.

Zo werken we aan de ontwikkeling van onze beschaving. Steeds als er genoeg mensen zijn die iets nieuws hebben geleerd dan is dat na verloop van tijd voor de gehele gemeenschap beschikbaar. Het bekende verhaal over de kritische massa.

Het begint altijd met een kleine groep voorlopers – helden- die iets nieuws ontdekken. Ze maken het zich eigen met veel moeite en opoffering. Voor de navolgers wordt het al makkelijker. En op een goed moment wordt het langzaam vanzelfsprekend en geaccepteerd.

Mijn oproep: laten wij mythosofen worden. Als we allemaal mythosofisch leren denken, kunnen we de beschaving op een hoger plan helpen.

Finding your voice - De mentor in the Kings Speech

2011-03-06T05:49:00.001-08:00

Deze week eindelijk de Kings Speech gezien.

Koning George VI (gespeeld door Colin Firth die daar een Oscar voor kreeg)- moet als prins weleens een toespraak houden en vindt dat verschrikkelijk omdat hij stottert. Na een zoektocht langs allerlei verkeerde spraakleraren, belandt hij uiteindelijk bij de eigenzinnige spraakcoach Lionel Logue, mooi gespeeld door Geoffrey Rush. Deze ontpopt zich als een ware mentor en vriend van Bertie (zoals George door zijn intimi wordt genoemd) waardoor diens zelfvertrouwen sterk verbetert.

Als Bertie de nieuwe koning wordt - overigens zeer tegen zijn zin - wordt hij geacht nog meer in het openbaar te spreken. De radio is op dat moment het nieuwe massamedium en de Tweede Wereldoorlog staat op punt om uit te breken. Dankzij de lessen van Lionel (her)vindt Bertie zijn stem. Zijn toespraken zijn gedurende de oorlog een grote troost en steun voor het volk.

Het vinden van je stem, weten dat je iets te melden hebt, jezelf durven zijn, jezelf met al je fouten en gebreken accepteren en dus niet perfect hoeven zijn, dat zijn essentiële zaken die we als mensen eigenlijk allemaal moeten leren. Het gaat helemaal niet om de particuliere anekdote, -het verhaal op zich is niet erg complex of diepgaand - maar om de herkenbare en universele reis van het kleine zelf naar het grote Zelf. Vandaar dat de film zo’n succes heeft.

Finding your voice als een fundamentele en spirituele zoektocht.

Al met al een mooi exemplaar van de heldenreis, waarin een krampachtige bange man zijn grootste angst recht moet aankijken; hoe hij die angst met de hulp van de mentor weet te overwinnen en zo vanuit zijn hart leert spreken dat hij de gemeenschap verrijkt.

Geweldige rol overigens van Geoffrey Rush als mentor.

Zijn of niet zijn... Het wel en wee van onze mentale flipperkast

2011-02-22T02:41:00.000-08:00

Hamlet vraagt zich in zijn beroemde monoloog af het beter is door te gaan met leven en de kwelling van het woedend lot te verdragen of... te sterven, te slapen. Hamlet speelt met de gedachte uit het leven te stappen. Eén dolkstoot en daarmee van alles af zijn. Ja, dat lijkt hem wel wat.

Hamlet wordt gekweld door zijn gedachten. Want niet alleen is het leven een zware last, dat wat daarna komt is ook onzeker en vervult hem met angst omdat hij het niet kent. Hamlet twijfelt. En hij voelt zich een lafaard omdat hij niet kan kiezen.

Twijfel en angst maken van ons lafaards. Kordaatheid, ondernemingslust en zwier worden om zeep geholpen door gepieker. Hoe vaak zitten we niet vast in onze kop met onze zorgen, angsten en twijfels. Door het getob en geneuzel lopen we voortdurend achter onszelf en de feiten aan óf we lopen er op vooruit.

Bij obstakels en conflicten willen we het liefst onder de dekens kruipen tot het voorbij is. Slapen is verblijven in een prettig niets. Waar niets van ons wordt verlangd, waarin we kunnen dromen, waarin de tijd geen rol speelt, waar onbegrensde mogelijkheden zijn. Juist als het leven lastig wordt, verlangen we naar dat koesterende niets.

Hoe veeleisender het leven, hoe rustelozer het verstand. Het flippert en fladdert heen en weer van verleden naar toekomst. En met deze dwangmatige activiteit worden bergen giftig afval geloosd in de vruchtbare grond van onze geest. Deze idiote flipperkast produceert bij een 'normaal' iemand zo’n 60.000 gedachten (plus bijbehorende gevoelens) per etmaal waarvan 95% betrekking heeft op het verleden en meestal negatief is.

Deze tirannie lijkt op een grammofoonplaat die is blijven hangen. We herkauwen en herkauwen en de bijbehorende gevoelens die die gedachten oproepen laten je weten dat je nu niet gelukkig bent en dat geluk hoogstwaarschijnlijk ergens in een denkbeeldige toekomst ligt. Waarmee je jezelf natuurlijk voor de gek houdt omdat geluk nooit in de toekomst ligt.

Als het dan ook nog eens tegen zit en je hebt een zware tijd of je bent gestrest, hebt slecht nieuws ontvangen of er wordt druk op je uitgeoefend, kan het zijn dat je gedachten somber worden. Dat is vervelend want somberheid veroorzaakt een zware en tragere energie dan vrolijke en lichte gedachten. Als je dus niet oppast, zet je een negatieve spiraal in gang en beroven sombere gedachten de geest van zijn natuurlijke kracht en als het lang doorgaat verwonden ze je ziel.

Wat belangrijk is om te weten is dat datzelfde gekmakende brein tegelijkertijd enorm krachtig en creatief is. Er zijn voorbeelden van meesters in het verre oosten die met hun geestkracht hun hartslag kunnen vertragen, die weken zonder slaap kunnen of op een spijkerbed kunnen liggen zonder pijn te voelen. Er zijn nu wetenschappelijke experimenten die aantonen dat waar de gedachten gaan de energie volgt. Denk maar eens aan je linkervoet. Er stroomt onmiddellijk energie naar toe. Ook voorbij de fysieke grenzen. Gedachten zijn in feite allemaal deeltjes energie. Golflengte, vibratie. Als je blij bent en je hebt vrolijke gedachten of verliefde gevoelens, dan is je energie heel licht en schijnt een hoge trilsnelheid te hebben. In tegenstelling tot negativiteit en angst die de energie laten indikken en stollen.

Pessimistische, angstige of sombere mensen creëren daarmee een andere realiteit dan optimistische mensen, gewoon omdat ze hun leefomstandigheden anders interpreteren en waarderen. Hun overtuigingen over hoe het leven werkt is anders. Ze ontmoeten daardoor makkelijker negativiteit omdat het hun vibratie is. Het kan wekenlang slecht weer zijn, er kan een oorlog uitbreken, de omstandigheden kun je niet beïnvloeden, maar je mindset wel. Ook om die reden is het belangrijk meester te worden over je brein.

Ons brein regeert ons leven, maar kan nauwelijks bestaan zonder verleden en toekomst. Alleen het moment ‘Nu’ is bedreigend voor je verstand. Ga maar na... al die momenten dat je volledig opging in een activiteit, muziek, een vrijpartij, een meditatie, schilderen, schrijven. Al die momenten dat jezelf verloor, raakte het ik-besef op de achtergrond. Alleen op die momenten begint je verstand grip te verliezen.

Doe daarom dingen die je leuk vindt, en geniet iedere dag. Luister naar Ella Fitzgerald, speel die sonate van Beethoven, ga een half uur rennen door het bos. Spelen, ademen, bewegen... Dat stimuleert de dopamine en vergroot je innerlijke rust, je spontaniteit en je creativiteit. (Geluk dus!)

Wij, trotse bezitters van het omnipotente brein, hebben de opdracht de regie in handen te houden en ons niet gek te laten maken. Speel, schrijf, zing... om meester te worden over de tijd, over je brein en daarmee over je persoonlijke geluk.

‘Wat je ook kunt doen of droomt te kunnen, begin ermee. Stoutmoedigheid bergt genialiteit, kracht en magie in zich’. Goethe

De onderneming als olifant - de kracht van storytelling

2011-02-07T10:51:00.000-08:00

De onderneming als olifant

de kracht van Storytelling

‘Wat is dat eigenlijk ‘storytelling in organisaties’, vraagt mijn zoon van 23, als ik met hem in een Amsterdams café, bij een goed gemaakte cappuccino, verslag doe van mijn meest recente avonturen.

‘Is dat ‘in’ of zo? Wat doe je daar eigenlijk?’

Hij kijkt er een beetje besmuikt bij.

Toen ik zo oud was als hij en net zo onafhankelijk, idealistisch en creatief, vond ik het bedrijfsleven verdacht (want kapitalistisch) en saai (kantoren en streepjespakken). Wij wijdden ons aan de kunsten en aten droog brood. Die tijd is al lang voorbij. Bedrijven zijn niet saai meer. Er zijn steeds meer organisaties, die de wereld echt mooier en beter willen maken met hun producten of diensten en niet meer alleen voor het geld gaan. Wij ontmoeten bezielde ondernemers en leiders die een bijzonder verhaal te vertellen hebben.

Bezieling en passie, daar gaat het om in deze nieuwe eeuw en daar horen verhalen bij. Ik geef mijn zoon een aantal bekende voorbeelden: Denk bijvoorbeeld aan Ben & Jerry’s of aan Steve Jobs van Apple. Deze voorbeelden spreken hem uiteraard aan. Hij leest het boek ‘De hele olifant in beeld’ van Marja de Vries en maakt deel uit van een jonge onafhankelijke en creatieve generatie die weet dat de schijnzekerheden van de vorige eeuw met het materialistische en mechanistische paradigma als basis stuk voor stuk ontmanteld gaan worden. Het is een generatie die alleen nog maar die dingen doet die goed voelen of innerlijk kloppen. Niet zomaar een studie doen met het oog op de toekomst, maar de vraag stellen: wie ben ik in essentie en wat wil ik ten diepste?

In het nieuwe wereldbeeld van deze jonge mensen gaat het om authenticiteit, om inspiratie, om ontwikkeling van bewustzijn, om flow en creativiteit. En niet langer meer om resultaat, geld, status. Wie ben ik, wat wil ik en waar ben ik naar toe op weg? En: klopt het wat ik doe?

Deze vraag wordt niet alleen door jonge creatieven gesteld maar ook in toenemende mate door ondernemingen. Zelfonderzoek dus en verhalen uitwisselen over hoe we de wereld zien en wat ons drijft. Door die uitwisseling ontstaat niet alleen ruimte om te zien dat er ook andere perspectieven op de werkelijkheid bestaan, maar biedt ons ook de mogelijkheid onszelf te profileren. De verschuiving van het oude, ons bekende wereldbeeld naar het nieuwe wereldbeeld vindt plaats op basis van ‘wat werkt’ en ‘je hart volgen’.

Het lijkt erop dat alleen waardegedreven ondernemingen en gepassioneerde ondernemers het redden in deze tijden van crisis. Al het oude stort in. In de vorige eeuw dachten we dat er geen ziel bestond, dat de levende natuur en de beschaving door toeval waren ontstaan. Maar langzamerhand komen we er achter dat de mens als bezield wezen in staat is tot zijn eigen werkelijkheid te creëren – als hij zijn unieke talenten inzet.

In dit nieuwe wereldbeeld past storytelling heel goed omdat we aan iedereen in de organisatie dezelfde vraag stellen. Wat is jouw verhaal? Het gaat niet meer om what is in it for me? Maar wat is jouw unieke bijdrage aan de wereld. Daar had Kennedy het in de vorige eeuw al over: ‘Don’t ask waht your country can do for you, but what you can do for your country’ . ‘Omdenken’, noemen sommige mensen dat.

Om in dat nieuwe wereldbeeld mee te draaien is in eerste instantie zelfkennis nodig. Wie ben je, wat zijn je talenten en wat wil je ermee? Als je daar antwoord op kunt geven, heb je gelijk een authentiek verhaal en creëer je strategieën en scenario’s voor de gewenste toekomst.

Wat wij in bedrijven doen is op zoek gaan naar de verhalen van mensen die samen deel uitmaken van een grote geheel, hun perspectief op de onderneming en hun toegevoegde waarde. Dat werkt verbindend en versterkend naar binnen en naar buiten. De verhalen vertellen haarfijn wie de organisatie in wezen is, wat de toegevoegde waarde is, maar ook waar de valkuilen liggen. Dus weg met al die geldverslindende adviseurs en dikke onderzoeksrapporten. Organiseer vertelsessies, huur een scenarioschrijver en klaar is de kees. Ik vertel hem van onze sessies bij Independer.nl, de Universiteit Utrecht, bij Duyvis Wiener en Bugaboo international. Onvergetelijke verhalen komen naar boven en die vertellen meer dan een rijtje kernwaarden.

‘En wat is het effect dan?’

Tja, hoe leg je de functie, het effect en de beleving van storytelling uit? Dat is net zo’n vraag als: wat is een olifant?

De oude soefieparabel, waar ook Marja de Vries in haar boek mee begint, legt die complexiteit goed uit: Er was eens een stad waar alle inwoners blind waren. Op een dag kwam er een koning met zijn hofhouding naar deze stad. Deze koning bezat een olifant, die hij gebruikte om ontzag af te dwingen bij de mensen. De blinden popelden om de olifant te zien en een paar renden vooruit om te ontdekken wat het was. Ze betastten de olifant. De blinde die het oor aanraakte riep: ‘Het is een groot, ruw ding, zo groot als een tapijt.’ De andere blinde die de slurf vast had: ‘ Het is een rechte en holle pijp.’ Degene die een poot onderzocht zei: “Het is krachtig en stevig, zoals een pilaar.”  Ieder van hen had op de tast een gedeelte van het lichaam van de olifant onderzocht. Maar geen van hen kon het geheel zien. Ieder vormde een eigen beeld van het geheel. Maar de optelsom van hun belevingen benaderde de werkelijkheid al een stuk beter. De olifant is de optelsom van alle verhalen over de olifant.

Vertaald naar een bedrijf is de olifant de identiteit en de cultuur ineen. De olifant is de grote Corporate Story. En alle verhalen van iedereen die bij die olifant is betrokken, vormen samen het grote geheel.

Dat is een fascinerend onderzoek. Het gaat om allerlei soorten verhalen: verhalen over hoe het ooit begonnen is, de verhalen van de oprichters, de pioniers, maar ook verhalen van nieuwkomers, van fiasco’s, van topmomenten, klantverhalen, toekomstdromen.

Verhalen verzamelen uit het hart van een bedrijf of organisatie zorgt ervoor dat de mensen die in de organisatie werken het geheel beter gaan snappen, zich verbinden met de identiteit en de cultuur en gaan begrijpen wat de kracht en de unieke waarde van het bedrijf is.

Als je alle verhalen onderzoekt komen er vanzelf thema’s, archetypes, oerdilemma’s naar boven drijven en die creëren samen de grote Corporate Story. Storytelling gaat nu juist niet over ‘meningen’, ‘bewijs’ en ‘feiten’ of slimme, schreeuwerige commerciële boodschappen. Het stimuleert leiders, werknemers, organisaties om met een open houding de identiteit (de essentie) en de cultuur te onderzoeken en op basis van al de verhalen tot inzicht te komen en daarmee zichzelf of het bedrijf goed te profileren.

Storytelling is een totaalpakket voor interne en externe communicatie. Want als je weet wie je bent en wat je wilt, weet je ook wat je moet doen, welke werknemers je aan moet trekken en van wie je afscheid moet nemen en wat de volgende stap is naar de gewenste toekomst. Iedereen die deel uitmaakt van de grote olifant moet een gezonde cel of een goed functionerend deel van het grote geheel zijn.

‘En waarom vragen ze jullie eigenlijk?’ vraagt mijn zoon.

‘Omdat wij verhalenvertellers zijn en door de wol geverfd als het gaat om het creëren van plotlijnen, karakters, helden en omslagpunten.’ We hebben jarenlang kilometers gemaakt op langlopende dramaseries, toneelstukken, filmscripts en columns. Wij weten dat een crisis in een verhaal noodzakelijk is en dat die kan leiden tot inzicht en innovatie. In feite is een bedrijf net een langlopende dramaserie: er zijn hoofdkarakters en bijkarakters, er zijn lange lijnen en korte lijnen, er zijn wetten en regels. De Corporate Storybible © helpt bedrijven de hele olifant in beeld te brengen dus.

‘Leuk’, zegt mijn zoon.

Ik zie dat de besmuikte uitdrukking op zijn gezicht plaatsgemaakt heeft voor interesse.

We bestellen nog zo’n perfecte cappuccino en een kort moment vraag ik me af welk bedrijf deze koffiebonen importeert en wat voor verhaal deze organisatie nu weer heeft.

Mieke Bouma (innessence – scenario-storytelling, training) en Marciel Witteman (Singelscripts- story productions) zijn facilitators Storytelling in organisaties. Beiden hebben een ruime ervaring in het schrijven voor tv, film, fictie en non-fictie en delen, naast de liefde voor schrijven, de passie voor het begeleiden, inspireren en coachen van mensen en bedrijven in hun ontwikkelingsproces. Mieke Bouma en Marciel Witteman hebben hun eigen expertise, maar ook jaren samengewerkt in de TV wereld.

tweedaagse masterclass storytelling&leiderschap

2011-02-07T06:30:00.000-08:00

Voor managers en professionals die hun effectiviteit willen vergroten met behulp van storytelling, hebben Astrid Schutte van StoryVentures en Mieke Bouma de tweedaagse masterclass ‘Storytelling & Leiderschap’ ontwikkeld. In 2011 zijn er twee masterclasses: op 19 & 20 mei en op 6 & 7 oktober.

Mieke: Volgens mij belde jij mij ruim een jaar geleden op. Het was heel toevallig, want ik had net je boek herlezen. Ik dacht: Oh wat leuk! Want ik vind ‘Corporate Stories’ een heel goed boek. Helder en met prachtige voorbeelden.

Astrid: Ik mailde je omdat ik je naam was tegengekomen op internet op de site van Manfred van Doorn, die bezig is met leiderschap & films. Daar stond dat je ook corporate stories maakte. Dat vind ik interessant vanwege je scenarioachtergrond. Ik was zelf net gestart met een scenariocursus bij de Scriptschool en zag hoe beeldend scriptschrijvers moeten werken om een goed script te kunnen schrijven. Ik was benieuwd hoe dat in je aanpak terugkwam.

Mieke: We hebben vrij snel afgesproken te gaan praten bij ‘Zussen’ in Utrecht. Op onze eerste ontmoeting volgden er al snel meer. Het was steeds inspirerend. Ik had al snel het idee dat we op dezelfde golflengte zaten en dat we complementair zijn. Ik kom zelf uit de creatieve, intuïtieve dramahoek. Jij hebt een scherpzinnige geest en bent secuur en degelijk. Maar ik merkte ook dat je een grote passie voor verhalen hebt.

Astrid: Mij trof je warme persoonlijkheid. Daarnaast ben ik altijd op zoek naar manieren om mijn corporate story-trajecten verder te ontwikkelen en effectiever te maken. Volgens mij heb ik toen voorgesteld om samen een masterclass ‘Storytelling & Leiderschap’ te ontwikkelen. In de corporate story-trajecten die ik deed was ik er achter gekomen hoe belangrijk de rol is van leiders in een organisatie als het gaat om het verhaal van de organisatie te vertellen. Die inzichten wilde ik vertalen in een masterclass. Gelukkig zei je meteen ‘ja’. Waarom eigenlijk?

Mieke: Heel veel mensen hebben het over ‘de kracht van verhalen’ en dan klinkt het als een soort truc. Maar dat is het niet. Verhalen kunnen enorm helpen als je een bedrijf wilt transformeren tot een organisatie waar de mens centraal staat. Leiderschap zou moeten gaan over verhalen delen, luisteren naar elkaar, maken dat iedereen telt omdat je zo de voorwaarden schept voor succes. De tijden van top down-aansturing zijn voorbij. Omdat we in zo’n ingewikkelde maatschappij leven is zelfsturing en leiderschap, ook op de vierkante meter, belangrijk om te kunnen veranderen. Dat leiderschap wakker maken in iedereen die een verschil wil maken in de wereld, is mijn missie. Wat heb jij eigenlijk met leiderschap?

Astrid: Vroeger dacht ik dat leiders en managers identiek waren. Maar als journalist kwam ik ook veel managers tegen die geen leiders waren, maar vooral uitvoerders van wat hun bazen dicteerden. Ik had vaak een hekel aan de poeha waarmee de beroepsgroep zich soms omgeeft. Mensen die een heldere visie hebben en die goed kunnen uitdragen, zoals Barack Obama zijn leider omdat ze een verhaal hebben dat anderen inspireert. Dat verhaal nodigt anderen uit zich aan die visie te verbinden waardoor je samen doelen kunt bereiken die je alleen nooit zou kunnen halen.
kijk voor meer info op www.innessence.nl

review boek door Saskia Teppema

2011-01-23T12:24:00.000-08:00

Boek: Storytelling in 12 stappen: op reis met de held
Auteur: Mieke Bouma
Waardering: een lekker leesbaar en leerzaam boek voor beginnende en gevestigde schrijvers en vertellers.

Ieder mensenleven zit vol verhalen. De meesten daarvan zitten verstopt onder de waan van de dag, oordelen over eigen zijn en kunnen, of tijdelijk geheugenverlies. Zonde, vindt Mieke Bouma, want juist de persoonlijke verhalen bevatten veel rijkdom niet alleen voor de eigenaar ervan maar ook voor anderen. Het mooie van dit boek is dat Mieke de oude, universele levensreis weet te verbinden met de persoonlijke. Door haar eigen Heldenverhalen zit je er direct in en gaan luikjes uit je eigen geschiedenis op een kier. De verschillende fasen die de Held op zijn reis aflegt zijn zeer herkenbaar en daardoor wordt de voorraad die ergens verscholen ligt, wakker geroepen.

De oefeningen en opdrachten sluiten steeds naadloos aan bij het coherent en overzichtelijk opgebouwde verhaal. Het leuke van dit boekje is dat je snel begrijpt hoe de universele reis van de Held in elkaar zit zodat je het als een verhaal tot je kunt nemen. En daarnaast kun je het als werkboek gebruiken om je verhalen te voorschijn te toveren. Mieke zit lekker naast je als je met de oefeningen aan de slag gaat.

Mieke inspireert mij met haar boek om mijn eigen verhaal serieus te gaan nemen en de storyteller in mij aan het werk te zetten. Ik realiseer me dat ik de Oproep tot het schrijversavontuur vaak in mij voel en dat ik de Weigering ook heel goed ken. Mieke is de Mentor die me over de Drempel gaat helpen. En nu maar hopen dat ik met het schrijven ook in fase 6 beland; het lijkt me heerlijk om de Schijnkoningin een tijdje te zijn. Hoe het dan met mij zal aflopen weet ik niet, maar als ik de hele Reis maak, met haar op de achtergrond, weet ik dat ik er alleen maar een betere schrijver van kan worden.

Een aanrader dus. Vlot geschreven met veel aansprekende voorbeelden uit real life, boeken en films. Er is nu geen excuus meer om je verhaal onder de pet te houden!

Saskia Teppema - http://www.saskiateppema.nl/

Dank je Saskia!

Over luisteren gesproken - Parzival

2011-01-05T08:42:00.000-08:00

Parzival had na lange omzwervingen ergens in de kou op de rotsen een plekje gevonden om te slapen.

Uitgeput vielen zijn ogen dicht. Maar wat was hij verbaasd toen hij merkte dat zijn paard tegen hem begon te spreken.

‘Wat heb je me vanmiddag weer hard tegen mijn flanken getrapt, Parzival, ik voel het nog. Ja, je ligt hier nu wel, maar als je naar mij had geluisterd dan waren we lekker nu in dat dorpje aan de andere kant van de berg aangekomen. Dan had jij een echt bed gehad en ik hooi en vers water. Kijk nu hoe kou en hongerig we zijn.’
Parzival begreep er niets van: ‘Huh? Hoezo? Waarom praat je tegen me? Welk dorpje bedoel je?’
Het paard vervolgde: ‘Herinner je je dat kruispunt waar we een paar uur geleden waren? Jij wilde per se linksaf en toen begon ik te steigeren en te hinniken. Ik probeerde je duidelijk te maken dat we beter rechtsaf konden gaan. Ik wist namelijk dat aan de andere kant dat dorpje lag, waar vriendelijke mensen wonen, waar het warm is en waar eten en drinken te vinden is.’
Parzival was er stil van. Toen vroeg hij aan zijn paard: ‘Sinds wanneer kan jij praten?’
Het paard antwoordde: ‘Ik heb altijd kunnen praten. Alleen heb jij dat nú pas begrepen.

interview schrijven online

2011-01-05T07:27:00.000-08:00

Interview met Mieke Bouma

Auteur van Storytelling in 12 stappen - op reis met de held

Storytelling in 12 stappen, op reis met de held heet het gloednieuwe schrijfboek van schrijfdocente en scenarischrijfster Mieke Bouma. In het boek behandelt ze de twaalf stappen die De Held moet doorlopen op zijn reis door het mythologische oerverhaal. Louis Stiller sprak met haar over de opzet van zijn boek.

Is dit een boek over vertellen, zoals de titel suggereert?
Voor de term storytelling is nog geen goede Nederlandse term gevonden. Misschien kun je beter spreken over een narratieve praktijk, waarbij het gaat om het ontwikkelen, schrijven, vertellen en delen van verhalen in brede zin. Het boek biedt daarom richtlijnen en inspiratie voor het construeren, vertellen en schrijven verhalen voor iedereen die van verhalen houdt en ze wil leren schrijven of vertellen.

Gaat dit boek over helden?
Ieder goed verteld verhaal kun je beschouwen als een reis of een avontuur waarin de hoofdpersoon – de held dus - wordt uitgedaagd zijn gewone leventje achter zich te laten om een onbekend avontuur aan te gaan. Tijdens dat avontuur wordt hij op de proef gesteld. Hij moet moeilijkheden overwinnen, moed tonen en soms letterlijk door de hel. Aan het einde is de held (of de groep waar hij deel van uitmaakt) niet meer wie hij aan het begin was. Hij is wijzer, gelukkiger of minder eenzaam geworden, en heeft bepaalde inzichten verworven. En als het slecht afloopt, dan zijn er toch lessen geleerd en is de gemeenschap verrijkt.
De held kan dus een man zijn of een vrouw. De held is oud of jong, alledaags of mythisch. Hij kan een dier zijn of een ding, maar hij kan ook een groep, een merk, een bedrijf of een gemeenschap zijn. Maar je kan ook zelf de held zijn in je eigen levensverhaal.

Voor wie is dit boek bedoeld?
Dit is een praktische gids voor verhalenvertellers. Wat voor verhaal je ook wilt vertellen, of dat nu een roman, een serie columns, een corporate story, een toneelstuk of een filmscript is, met de Reis van de Held heb je een handzaam en praktisch model in handen. Niet alleen als steun bij het schrijven maar ook als controlemiddel: zitten alle benodigde ingrediënten in mijn verhaal? Je zou het kunnen zien als een routeplanner. Behalve de noodzakelijk stappen waarmee je spanning opbouw, helpt het je ook karakters te bouwen en verhalen te maken met herkenbare, menselijke en universele aspecten.
Maar zie het niet als kant-en-klaar recept; het is geen formule en pertinent geen invuloefening.

Wat heeft een schrijver aan je boek?
Verhalen spiegelen het leven. Ieder verhaal – ook een levensverhaal - is naar mijn idee een variatie op hetzelfde thema: de mens die steeds weer wordt voortgedreven door zijn wil en zijn diepste verlangen om de schat, de graal, de moordenaar, de geliefde, het elixer, de waarheid, rust of God te vinden, maar in dit verlangen wordt gefrustreerd. Onderweg moeten we moeilijkheden het hoofd zien te bieden, (innerlijke) draken verslaan en uiteindelijk leren we een les. Of niet. Het model helpt je dus niet alleen met het schrijven maar geeft je ook inzichten over hoe het leven werkt.

Werkt dit boek alleen voor films en toneelstukken?
Ik kom uit de dramahoek. Ik heb voor toneel geschreven, voor film en televisie, maar ik schrijf eigenlijk van alles. En ik merk dat het model werkt voor alle verhalen; het gaat namelijk om oerprincipes voor verhaalopbouw, wat voor vorm dat verhaal ook krijgt: orde – chaos – resolutie. In de diepte gaan verhalen, maar ook menselijke problemen, op elkaar lijken.

Kwam je zelf nog op belangrijke dramatische inzichten tijdens het schrijven van het boek? Iets wat je verraste?
Er was iets wonderlijks wat er gebeurde toen ik de twaalf stappen - per stap - uitgebreid ging beschrijven. Ik dook er in onder, begon Campbell en Vogler (The writers Journey) weer te lezen, bekeek films en het leek wel of ik de betreffende fase daardoor intens doormaakte, beleefde of in ieder geval overal herkende. Het meest bizarre was dat ik nog vóór ik aan stap 8: de Crisis, begon een beetje huiverig was. Als ik die crisis maar niet zelf ga beleven, dacht ik nog. En toen stierf mijn vader. Onverwachte tegenspoed; iets wat je niet ziet aankomen. Nu is mijn boek af en kan ik stap 12, het Elixer beleven. Voor mezelf een beloning en voor anderen hoop ik een verrijking.

The best way to predict the future is to create it

2010-12-27T05:42:00.000-08:00

Vandaag mijn nieuwe agenda (rode Moleskine) in gebruik genomen en de oude (volgekrabbeld, versleten, vertrouwd, oud en wijs) in de doos bij alle oude agenda’s en dagboeken en opschrijfboekjes gedaan. Ik hou van een echte agenda waar ik in kan schrijven, kliederen, waar ik gedachten aan toe kan vertrouwen, uitdagende doelstellingen of bevestigende mantra’s in kan formuleren.
Mijn nieuwe agenda daagt me uit tot goede voornemens, uitdagende plannen en doelen in de komende 12 maanden. Hoe zal mijn rode Moleskine er over een jaar uitzien? Wat voor verhaal zal er dan uit te destilleren zijn? Heeft het me dichter bij de essentie gebracht? Wat zal de oogst zijn?

Mijn nieuwe agenda is mijn toekomst, de tijd die zich opent nadat 2010 zich sluit. In mijn rode Moleskine schrijf ik alle stappen die nodig zijn om dichter bij mijn bestemming te komen. Dag na dag, week na week, maand na maand.

Over een jaar zal ik terugblikken en zien wat het verhaal is geworden.

The best way to predict the future is to create it…

Stap 12... Het Elixer

2010-12-06T01:14:00.000-08:00

De laatste stap van het avontuur…

Mijn boek is uit! De beloning voor een paar maanden schrijven zat vanmorgen netjes ingepakt in mijn brievenbus.

De cirkel weer rond, het verhaal verteld. Tijd voor een epiloog en een nieuw avontuur. Ik kan nu aan mijn nieuwe boek beginnen.

In ieder verhaal zit een beloning. In de reis van de held noemen we dat het Elixer. Het is de oogst na het zaaien. In ieder goed verteld verhaal zit daarom een elixer, ook al loopt het slecht af met de held of heeft het verhaal een open einde. Het elixer kan een echt geneesmiddel zijn waar de gemeenschap mee kan worden verrijkt, maar het geneesmiddel kan ook metaforisch zijn: een inzicht of een ervaring, die symbool staat voor de transformatie van de held en de genezende invloed die dat op zijn omgeving heeft. Het is de overdrachtelijke ‘Heilige Graal’, of de geliefde die je eindelijk in de armen sluit of de beloning voor hard werken. Wat hebben we geleerd? Van welke beperkende inzichten hebben we ons ontdaan? En hoe krijgt dat gestalte?

Om iets te ervaren van de grootsheid waartoe wij als mensen in staat zijn, hebben we behoefte aan verhalen en als die ook nog eens gaan over uitzonderlijke moed, volharding en offers is dat op de een of andere manier helend. We leren ervan en ze bieden ons troost. De vragen zijn beantwoord. De held keert terug naar huis en verrijkt de gemeenschap met zijn oogst en zijn inzichten. En ook als hij gestorven is, wordt ten diepste ervaren wat er veranderd is en welke lessen er geleerd zijn. Ook zijn er compassie en dankbaarheid voor het offer dat de held gebracht heeft.

Je kunt mijn boek bestellen!

ISBN: 9789045704463

Stap 11, Dood en Wederopstanding

2010-11-14T08:58:00.000-08:00

De held is in de vorige stap aangespoord tot gefocuste actie. Hij heeft haast gekregen en het verhaal is weer in de versnelling gekomen. Nu komt het erop aan de held te testen of hij de les echt geleerd heeft.

De stap die nu aan de orde is heet Dood en Wederopstanding, en toont het dubbeltje op zijn kant. Deze fase in het verhaal bepaalt of dat waar we als lezer of kijker benieuwd naar zijn geworden, ook echt gaat lukken. Zal het de geliefden lukken elkaar op tijd te vinden? Zal het onze held lukken voor zijn zaak te gaan staan? Komt hij op tijd thuis met zijn medicijn? Of met zijn verworven inzicht?

Of het nu goed of slecht afloopt, de vraag is of de held bereid is een offer te brengen voor de goede zaak of het hogere doel. Hij ondergaat zijn finale test. De held in het verhaal moet daarom tijdens deze voorlaatste stap in het avontuur zijn doodsangst overwinnen of zijn rug rechten. Is hij echt een held?

Uit ons eigen leven kennen we ook situaties die we soms aan zouden moeten gaan, maar waarbij we kiezen voor de makkelijke weg. Uit gemakzucht of omdat een klein stemmetje vanbinnen zegt: doe nou maar gewoon wat er van je verwacht wordt. De tijd voor grootse daden komt nog wel.

Maar als een held in een verhaal de dood (al of niet metaforisch) overwint en voor zijn zaak gaat staan, zijn we blij met dit heldhaftige voorbeeld. Aan de andere kant: als de held zwak is of ten ondergaat, kunnen we deze angst invoelen en wordt zijn gedrag voor ons inzichtelijk en begrijpelijk. We leren ervan en zullen daardoor zelf de zaken net zo of juist anders aanpakken.

Een treffend beeld voor deze stap is de beroemde foto van de Chinese student die voor de tank gaat staan ten tijde van de studentenopstand in Peking op het Plein van de Hemelse Vrede, in juni 1989. Dit beeld heeft de wereld tot diep in de ziel geraakt. We zien iemand die bereid is zijn persoonlijke leven te geven voor de grote zaak. En dat is precies wat stap 11 inhoudt.

Stap 10, de Terugkeer

2010-11-08T02:00:00.000-08:00

Tijdens de vorige stap heeft de held in de diepste duisternis de schat van inzicht veroverd, zich ten diepste iets gerealiseerd, de situatie geanalyseerd, vuile handen gemaakt, of heeft hij met verraad en bedrog te maken gehad.

Nu volgt de fase waarin hij een uitweg moet vinden uit de duisternis. Hij moet zijn verworven schat - of dat nu een geliefde of een inzicht is - gaan delen met de wereld waaruit hij vertrokken is. De held herinnert zich waar het avontuur om begonnen was, krijgt een visioen of herinnert zich de lessen van de mentor. Er is weer licht aan het einde van de tunnel.

In veel actiefilms volgt nu de beroemde achtervolgingsscène: met de vijand op de hielen rennen voor je leven. Het is het herwinnen van de focus na alle verwarring. Doelgerichte actie volgt. Groepen hergroeperen zich. In romantische komedies zie je hier de hoofdpersoon zich haasten om de verloren gewaande geliefde die al op de trein wacht, of op de vliegtuigtrap staat, alsnog de liefde te verklaren.

De fase van de Terugkeer, gaat om focus herwinnen. Als de held tot de kern van de zaak is doorgedrongen en zijn queeste tot een goed einde heeft gebracht, moet hij weer terug naar huis met zijn schat. Hij moet de gemeenschap verrijken met het levensbrengende elixer. Daarvoor moet hij ontsnappen of vluchten uit de speciale wereld, en hij krijgt daarbij soms onverwachte en mysterieuze hulp van buitenaf. Als de vijand hem niet op de hielen zit, kan het zijn dat die zich weer heeft opgericht voor een finale aanval. Deze fase brengt versnelling, actie en doelgerichtheid in het verhaal teweeg.

In Thelma & Louise van Ridley Scott, uit 1992, realiseren de vriendinnen zich dat ze omsingeld zijn door de complete politiemacht van LA. De vijand heeft zich gegroepeerd, angstaanjagend en krachtiger dan ooit tevoren. Op dat moment kijken ze elkaar aan en herinneren elkaar eraan waar het nu ook alweer om te doen was: ‘Go for it…’ En dan sturen ze de auto van het klif af. Beter dood en vrij dan gevangen!

Stap 9, de Dolk

2010-11-08T01:29:00.000-08:00

De vorige stap in het verhaal heeft een diepe crisis veroorzaakt. De held heeft oog in oog gestaan met de dood en zijn diepste angst onder ogen gezien. Niets is nu meer zoals het was. De ramp heeft zich voltrokken en de consequenties dringen nu door.

Dan volgt nu de fase van het ontluisterende inzicht of het akelige besef. De keiharde waarheid moet nu doordringen. En dat is een pijnlijke, maar tegelijkertijd inzichtgevende aangelegenheid. De ‘Dolk’ kan verwijzen naar zowel de fysieke dolk waarmee de schat wordt veroverd, naar de metaforische dolk in de rug op het moment van verraad of ontmaskering, maar vooral ook naar het scherpe inzicht, de eye-opener op basis waarvan onze held nu een keuze maakt. De held moet door de hel en moet een symbolische dood sterven, en pas dan kan hij een echte beslissing nemen. Hij moet tot de kern doordringen. Vandaar de Dolk. Hij verwerft een belangrijk inzicht en maakt op basis daarvan een keuze. Daarmee neemt het verhaal een definitieve wending.

Denk bijvoorbeeld aan Oedipous: Wanneer de gruwelijke waarheid over zijn levenslot tot hem is doorgedrongen vervloekt hij zichzelf en steekt zich de ogen uit. Hiermee verliest hij zijn gezichtsvermogen, maar verwerft hij een diep inzicht. Na de ramp moet het inzicht volgen. En dat inzicht kan pijnlijk zijn, maar ook waardevol.

Dit diepe inzicht in zichzelf komt tot stand door de confrontatie uit de vorige fase. En deze confrontatie doet pijn en snijdt als een mes door de ziel, omdat het een scherpe zelfanalyse betreft of de held laat zien in welke leugens hij geloofd heeft.

Stap 9 is daarmee de fase van het ‘realiseren’ en tot inzicht komen. Dit gaat met de nodige pijn gepaard, omdat tegelijkertijd oude banden worden doorgesneden, zekerheiden en illusies worden doorgeprikt. Dit inzicht is het logische gevolg van de crisis en tegelijkertijd de beloning voor het doorstaan van die crisis. De held begrijp nu welke leugens hem gevangen hebben gehouden. Er wordt van hem scherpe analyse, helder inzicht en vastberadenheid geëist om knopen door te hakken. Tegelijkertijd verwerft hij daarmee de grootste schat, namelijk de schat van inzicht in hoe de wetten van leven en dood werken. Door de keuze die hij maakt, neemt het verhaal een definitieve wending.

Een mooi voorbeeld is de scène uit de film Million Dollar Baby (2004). Frankie (Clint Eastwood) realiseert zich dat het leven voor zijn bokspupil Maggie geen zin meer heeft nu ze in een keihard gevecht haar rug gebroken heeft. Frankie besluit Maggie te helpen en geeft haar een dodelijke injectie.

Stap 8 - de Crisis

2010-10-31T03:48:00.000-07:00

De Crisis, ook wel ‘de Omslag’ of ‘de Beproeving’ genoemd, is de fase waarin het noodlot toeslaat en de wereld van de held instort, of waarin hij letterlijk of figuurlijk door de hel moet. De held verliest de macht over het stuur. De vijandelijke troepen hebben zich slim verzameld en vallen aan. Dit is de ultieme beproeving, de hoofdcrisis. De Crisis appelleert aan de meest wezenlijke drijfveer van de hoofdpersoon en vormt de sleutel tot diens magische kracht en werkelijke inzicht. De Crisis zal voor de held tegelijk de kans van zijn leven zijn.

Een verhaal zonder crisis is als een lichaam zonder kloppend hart. Het woord ‘crisis’ komt uit het Grieks en betekent ‘scheiding’. Een crisis is een gebeurtenis die het verhaal in tweeën deelt: na de crisis zal niets meer hetzelfde zijn.

De omstandigheden zijn nu bijzonder ongunstig en de held moet de confrontatie aangaan met interne of externe duistere krachten. Daarmee verliest hij de controle, bepaalde zekerheden, het leven of een geliefde. Deze fase is een keerpunt. Hierna is niets meer zoals het hiervoor was.

In de Deense speelfilm Festen van Tomas Vinterberg uit 1998 breekt de pleuris uit wanneer de zoon op de zestigste verjaardag van zijn vader publiekelijk onthult dat zijn vader hem en zijn zus in hun jeugd herhaaldelijk heeft misbruikt. Met zijn ‘speech’ laat hij een bom ontploffen op wat een feestelijke familiebijeenkomst had moeten zijn. Na deze verpletterende mededeling is niets meer zoals het was.

Stap 7 : de Inwijding

2010-10-31T02:50:00.000-07:00

In de vorige fase is het zelfvertrouwen van onze held vergroot. Het gevaar dreigt, maar onze held lijkt er nu inmiddels beter tegen opgewassen.

Nu moet hij iets onder ogen zien dat hij liever niet wil zien, maar dat er al die tijd wel geweest is. ‘De hoofdpersoon ontdekt een glimp van de heerlijkheid,’ schrijft Campbell. Waar hij aanvankelijk alleen het avontuur aanging, zich eenzaam, gefrustreerd, mismoedig, zoekend en onvolledig voelde, daar wordt nu een tipje van de sluier van de waarheid opgetild. De held ontmoet zijn tegengestelde: dat wat hij niet wil zien, of dat waar hij bang voor is. In deze fase gaat het dus om de laatste voorbereidingen voor de grote beproeving. Zijn alle zaken op orde? Maar vooral ook: kent de held of de heldin zichzelf voldoende? Er wordt nu volledige toewijding gevraagd.

Mooi fragment uit As It Is In Heaven waarin hoofdpersoon Daniel uitgedaagd wordt zich open te stellen. Zal dit hem lukken? Nee. Hij loopt er nog voor weg…

Stap 6. De nieuwe wereld

2010-10-24T11:30:00.000-07:00

Nu wordt het echt spannend. De held heeft de eerste belangrijke test doorstaan en de selectiedrempel overschreden, en arriveert in een volkomen nieuwe wonderlijke, soms gevaarlijke en onvoorspelbare wereld, waar nieuwe wetten en regels gelden.

De gevaarlijke reis nis nu echt begonnen en de held ‘moet afdalen over de kronkelige paden van zijn eigen geestelijk labyrint’ (Campbell). Het verblijf of de reis in de nieuwe wereld levert gevaarlijke, euforische en desastreuze taferelen op. Er staat vanaf nu meer op het spel, en het gevaar is groter als je je vergist of fouten maakt. De held zal merken dat hij terecht is gekomen in een landschap vol symbolische figuren, die hem makkelijk kunnen verslinden, aanvallen, bedriegen of verleiden. Al zijn naïeve veronderstellingen moeten nu worden opgeruimd en omgevormd. De held ontdekt wat de sleutel is waarmee hij zaken kan oplossen.

We herkennen deze etappe in uitvergrote vorm in films, boeken en strips waarin de held naar een andere tijd wordt getransporteerd via een tijdmachine, of naar een andere planeet (Avatar) of naar de onderwereld (Orpheus). De nieuwe wondere wereld kent vele verschijningsvormen.

De nieuwe, speciale wereld kent andere regels, andere waarden en normen, en de hoofdpersoon moet zich voegen naar de nieuwe situatie. Het is het moment dat de boot het ruime sop kiest, je van de vliegtuigtrap in een vreemd land afdaalt, de eerste stappen in een vreemde stad zet, bij het skydiven uit het vliegtuig springt, of in de mallemolen van vervelende ziekenhuisonderzoeken terechtkomt. Het is bijvoorbeeld de allesbehalve makkelijke, maar ook hilarische reis die de familie Hunter in de oude Volkswagenbus maakt als ze vanuit New Mexico de zevenjarige Olive naar de missverkiezing in Californië gaan brengen. (Little Miss Sunshine 2006).

Maar een beroemd voorbeeld is natuurlijk het moment dat Alice achter het konijn het konijnenhol induikt.... Hier de trailer uit Alice in Wonderland

Stap 5 de Selectiedrempel

2010-10-18T01:45:00.000-07:00

In het boek Into the Wild (1966) van Krakauer) heeft Chris McCandless een grote droom: afgezonderd van de mensheid in eenvoud in Alaska leven. Hij verlaat de gewone wereld, geeft al zijn bezittingen weg en neemt de naam Alexander Tramp (zwerver) aan. Na een lange zwerftocht bereikt hij uiteindelijk Alaska. Hij steekt de rivier over (de Selectiedrempel) en belandt in de wereld waar hij naar verlangd heeft. Voordat hij de rivier oversteekt, hangt hij zijn muts (symbool voor zijn oude leven) aan een tak van een boom. Later in het verhaal zal blijken dat hij de inmiddels woeste rivier niet meer terug kan oversteken. Hij ziet zijn muts aan de overkant aan de tak hangen.

Deze stap van het avontuur brengt de hoofdpersoon naar de nieuwe wereld. De held heeft in de vorige fase nieuwe inzichten gekregen, nieuwe vaardigheden geleerd of een geheim wapen gekregen van de mentor. Hij heeft voldoende vertrouwen gekregen om het avontuur aan te gaan. Hiermee kan hij even vooruit.

En nu staat hij op de drempel van de nieuwe wereld en moet nu testen of een examen ondergaan. Als dat goed gaat, maakt hij zijn entree in een onbekende, gedroomde wereld. Hij kan dan niet meer terug. Als er nog twijfels, ontkenning of angsten waren, dan moeten die nu worden overwonnen.Het is een echt ‘point of no return’, waarmee dramatisch gezien de tweede acte is begonnen. Geen getreuzel meer, actie! De intrige komt op gang.

In films zie je de held soms letterlijk een sprong wagen, een selectie ondergaan, een deur binnengaan die zich achter hem sluit of een fysiek gevecht voeren met een wachter aan de poort. Hiermee wordt de eerste belangrijke drempel overschreden. De grens tussen twee werelden, de gewone wereld en de nieuwe onbekende wereld zie je vaak gesymboliseerd door echte drempels, muren, poorten, balies, rivieren of bruggen. De Selectiedrempel dwingt de held dus tot een keuze en test zijn bereidwilligheid het avontuur werkelijk aan te gaan. Het is een ‘point of no return’ en er wordt van de held echt engagement.

Hier een impressie/soundtrack van de verfilming van Into the Wild in de regie van Sean Penn naar het boek van Krakauer.

stap 4: de mentor ontmoeten

2010-10-09T08:34:00.000-07:00

De volgende stap van de heldenreis...

Ik was altijd erg dol op de dialogen tussen Tony Soprano en zijn psychiater Jennifer Melfi... Hij bezoekt haar omdat hij moet leren omgaan met zijn angsten. Daarvoor zijn geweten onderzoeken. Lastige opgave voor een maffiabaas... Maar geniaal gevonden. Melfi is een typische mentor. Zij leert Tony te reflecteren. Of het uiteindelijk effect heeft... dat houdt ons 7 seizoenen in spanning.

In de heldenreis is dit de vierde stap: de ontmoeting met de mentor. We zien dat de held in de vorige fase de weerstand in zichzelf of in zijn omgeving overwonnen. Zijn motivatie is nu sterk genoeg om verder te gaan. In deze fase ontmoet hij een mentor en leert hoe hij verder moet gaan en het oude systeem moet loslaten. De mentor heeft de functie om het verhaal op stoom te brengen en de Held te voorzien van raad of benodigde instrumenten, wapens, trucjes of inzichten.

We kennen de Mentor in vele gedaantes. Of het nu een goedmoedige oude dwerg is, een dier of een wijze oude vrouw, de voorbereiding op het avontuur wordt mede vervolmaakt door de lessen, de training of de wijze woorden van deze gids. Soms ook door het magische zwaard, het toverdrankje of het boek dat verschaft wordt en waarmee de held krijgt wat hij nodig heeft om de reis te aanvaarden. De Mentor staat dan ook voor ervaring, wijsheid of vertrouwen.

Zo krijgt Theseus als hij in het hart van het labyrint de Minotaurus moet doden van Ariadne een draad mee, waarmee hij de weg terug kan vinden. De draad staat voor liefde en vertrouwen en Theseus slaagt er dankzij haar hulp in de Minotaurus te verslaan en veilig terug te keren.

In ons eigen leven komen ook mentoren voor. Het zijn die personen, leraren, buurvrouwen, ooms en tantes die ons net even een andere kant van de het leven lieten zien, een kant die ons aantrekkelijk voorkwam.

En Tony Soprano krijgt dus Jennifer Melfi als mentor, de Joodse psychiater. Nadat de maffiabaas zich bij haar gemeld heeft en heeft aangegeven dat hij bereid is zijn ziel en zijn geweten te onderzoeken, houdt zij hem de spiegel voor, stelt hem gewetensvragen. De vraag is of Tony bereid is zijn hart werkelijk te openen, want daarmee zet hij zijn hele bestaan op losse schroeven. De hele serie blijft Melfi als rode draad op de achtergrond aanwezig.

Stap 3 de weigering...

2010-10-03T06:08:00.000-07:00

Durf ik het wel aan?

Nadat de Oproep tot Avontuur heeft plaatsgevonden deinst de held in veel gevallen nog even terug. Hij beseft nu waar hij ‘ja’ tegen heeft gezegd of in welk parket hij is beland, welk risico hij loopt en dat roept weerstand op. Dat kan een innerlijk verzet zijn, bijvoorbeeld in de vorm van angst voor het onbekende (waar ben ik in godsnaam aan begonnen?) of het kan het verzet zijn uit de externe omgeving: (‘we willen niet dat je gaat’.)

De held schuift het gevaar nog even voor zich uit. Maar al te lief blijft hij nog even in de stabiliteit van het gewone leventje. Want hij beseft maar al te goed wat er op het spel staat. We zien een weerstand tegen de veranderingen die er op stapel staan. Die weerstand of die weigering zit in de hoofdpersoon zelf of het is de omgeving die moeite heeft met het op hande zijnde avontuur. Er is een dilemma, innerlijke verzet of openlijke weigering het avontuur aan te gaan. Het aangevraagde krediet wordt geweigerd, de held wordt afgewezen in een sollicitatieronde, de uitgever wil het boek niet publiceren of de hoofdpersoon ziet ineens als een berg tegen het voorgenomen avontuur op. Of hij ontkent het probleem en steekt zijn kop in het zand. Of het nu om subtiele interne weigering, hartgrondig verzet uit de omgeving of een andere soort van ontkenning gaat, de held wordt in deze fase gevraagd zijn angst te overwinnen, zijn twijfel opzij te zetten, en zijn motivatie nog eens grondig te onderzoeken. De fase van weerstand en weigering heeft daarom een belangrijke dramatische functie als het gaat om het aanwakkeren van het wilsverlangen van je held, maar ook om het doorzettingsvermogen. Het is daarom een extra stuwing in de ontwikkeling van je verhaal.

Deze fase verhoogt de spanning, maar versterkt ook de kracht van de held. Doordat er ‘nee’ gezegd wordt, staan we stil bij wat er nu precies op het spel gezet wordt. Een nieuwe opgave is geboren: het opgeven van het verzet en het weerstaan van de weigering. En wanneer de weigering uiteindelijk opgegeven wordt, komt het verhaal pas echt op dreef .

Zelfs de meest onverschrokken helden in avonturenfilms zie je eerst terugdeinzen. Zo is er heel wat nodig om Clint Eastwood in Unforgiven (‘I ain't like that no more’) te overtuigen zijn kinderen achter te laten en mee te gaan met een oude makker om wraak te nemen. Eerdere ervaringen hebben hem sadder and wiser gemaakt en hij weigert. Als hij zijn innerlijke verzet dan toch overwint is daar een sterkere motivatie voor in de plaats gekomen. Met het geld dat hij verdient kan hij zijn kinderen een beter leven bieden.

Stap 2. De oproep tot avontuur.

2010-09-26T01:12:00.000-07:00

Ding dong…! Het avontuur staat op de stoep!

Er komt een einde aan het gewone, veilige (soms saaie) en bekende leventje. De oude patronen, de ingesleten gewoontes volstaan niet meer; de held is ze ontgroeid. Het avontuur dient zich aan en de zaak wordt in beweging gezet. Dit wordt ook wel ‘het motorisch moment’, de ‘dramatische kus’ of de wake up call genoemd. De motor wordt nu opgestart om het verhaal in gang te zetten.

De oproep kan van buiten komen door middel van een brief, een telefoontje, een afspraak, onverwacht bezoek of een schijnbaar toevallig ongeluk. Maar het kan ook een interne trigger zijn: een droom, een visioen, een impuls of een geweldig idee… De trigger is dermate dwingend en onontkoombaar dat de held uit zijn comfort zone wordt geduwd, al of niet vrijwillig.

In de vorige fase (stap 1- de proloog) zagen we dat er sprake was van onrust, een vaag verlangen, een stilzwijgend conflict, een diep weggestopte pijn, een gemis, een incompleet gevoel. Eigenlijk was er nog niet zoveel aan de hand, maar de held onderdrukte wellicht al heel lang een verlangen, negeerde zijn behoeften of verstopte zijn pijn. Maar nu gebeurt er zomaar (maar wat is toeval?) iets. Een boodschapper staat op de stoep met een oproep. Ja, het wordt voelbaar. De held of heldin zal de vertrouwde omgeving moeten verlaten.

De oproep kan allerlei vormen aannemen en is over het algemeen onbekend, verrassend of angstaanjagend, maar vaak ook fascinerend. De held wordt geconfronteerd met een dilemma: geeft hij gehoor? Gaat hij erop in?

Een prachtige wake up call uit Bridges of Madison County is de scene tussen de fotograaf Robert (Clint Eastwood) en huisvrouw Fransesca (Meryl Streep). Fransesca’s man en kinderen zijn een paar dagen weg naar de Illionois State Fair als Robert met zijn auto het erf op komt rijden en de weg vraagt naar de Roseman Bridge. De ontmoeting veroorzaakt een onverwachte splitsing ( a fork in the road) in de weg naar de toekomst van Fransesca. Wat gaat ze doen?
(korte feuilleton over het boek storytelling in 12 stappen, dat in november bij uitgeverij Augustus verschijnt. (c) Mieke Bouma)

Stap 1 - de Proloog

2010-09-17T13:55:00.000-07:00

Stap 1. De Proloog - de reis gaat beginnen

De proloog is het typische ‘once upon a time’ stadium. De hoofdpersoon, de held of de heldin, (let op: hoewel ik meestal de hij-vorm gebruik is de held voor mij net zo goed vrouwelijk, dierlijk, universeel en verwijst de term vooral naar een dramatisch personage),wordt geïntroduceerd in het leven van alledag. Het is relatief rustig, maar saai, enigszins instabiel en onder de oppervlakte borrelt het. We voelen dat er hoognodig iets moet gebeuren. Het avontuur ligt op de loer. Het is een uitstekende manier om de held te introduceren, privé, in zijn werksituatie en is tegelijk een belangrijke stap in het verhaal omdat, als het goed is, het hele drama in deze Proloog in besloten ligt. De held is zich nog niet bewust van wat er komen gaat. In sommige films of verhalen wordt hij of hij dan ook letterlijk ‘slapend’ geïntroduceerd. Misschien droomt hij van iets, heeft hij vage voorgevoelens, kampt hij met heimelijke innerlijke conflicten of broedt hij op een idee. Het is allemaal nog onder de oppervlakte. De Proloog draagt alles in zich en bevat niet alleen de backstory, maar het hele verhaal ligt als een slang opgerold te wachten totdat er iets gebeurt waardoor beweging in gang gezet wordt. Het thema wordt al voelbaar. De hoofdpersoon mist misschien iets, voelt zich incompleet en er sluimert een verlangen, het overdrachtelijke dorre land. Mooi voorbeeld is de openingssequentie uit American Beauty (1999). Deze opening heeft alles in zich om spanning op te wekken, nieuwsgierig te maken, de hoofdpersoon te introduceren en al min of meer voelbaar te maken dat hier nodig iets moet gebeuren . Tegelijk voorspelt deze proloog al het einde: over een jaar ben ik dood, meldt Lester Burnham. Wij willen nu weten: hoe dan?

(korte feuilleton over het boek storytelling in 12 stappen, dat in november bij uitgeverij Augustus verschijnt. (c) Mieke Bouma)

Storytelling in 12 stappen - stap 0

2010-09-12T12:17:00.000-07:00

Storytelling in 12 stappen - stap 0

Het boek is bijna af en daarom onthul ik vanaf nu iedere week 1 van de 12 stappen, als een soort feuilleton tot aan de boekpresentatie. Te beginnen bij stap 0, bij wat je moet weten vóór je de reis aanvaardt.

Om te beginnen... voor alle schrijvers en verhalenbedenkers hier vast de grote ontluistering van het boek: ook al denk je dat je bezig bent met een volkomen unieke creatie, eigenlijk bestaat er maar één verhaal.

Tot deze conclusie kwam Joseph Cambell in de jaren 50 van de vorige eeuw nadat hij zo ongeveer de hele wereldliteratuur had doorgespit.

Ieder goed verhaal gaat in essentie over een reis, een avontuur, waarbij de hoofdpersoon, die in dit verband ‘de held’ wordt genoemd, uitgedaagd wordt zijn gewone leventje achter zich te laten om een onbekend avontuur aan te gaan. In de meeste verhalen leidt die reis, of die nu metaforisch is (een innerlijke reis) of daadwerkelijk plaats vindt, via hoogtepunten en dieptepunten uiteindelijk tot groei en (zelf)ontwikkeling. Aan het einde is de held (of de groep waar hij deel van uitmaakt) niet meer wie hij aan het begin was. Meestal is hij wijzer, gelukkiger of minder eenzaam geworden en heeft bepaalde inzichten verworven. En als het slecht afloopt, dan zijn er toch lessen geleerd en is de gemeenschap verrijkt. Waarmee de reis ten einde is en er weer een nieuw avontuur kan beginnen.

Deze cyclische trip, ook wel de Monomythe genoemd, is later door Vogler bewerkt tot The Writers Journey, al jarenlang de Bijbel van Hollywood. Nu dan voor de Nederlandse markt: Storytelling in 12 stappen, op reis met de held.

Volgende keer gaat de reis beginnen. Houd dit feuilleton dus in de gaten.

O ja...

Wat moet je meenemen op reis? Een open vizier natuurlijk, maar misschien heb je vast een idee, een hoofdpersonage of een beeld. Stop dit vast in je koffer, volgende week vertel ik je wat de eerste stap is van de Reis van de Held.

Mieke Bouma

Slotscene Birth

2010-08-02T02:53:00.000-07:00

Intrigerende slotscène uit Birth (2003).
Voor het laatste hoofdstuk (het Elixer') van mijn boek Storytelling in 12 stappen ' speur ik naar mooie en intrigerende eindes. Wat is het gevoel waarmee je je publiek of je lezer wil opzadelen aan het einde van je verhaal? Wil je geruststellen en troosten? Of juist ontregelen? Wil je een open einde? Een traan van compassie? Verwarring?Het einde van een verhaal biedt het uiteindelijke antwoord op de vraag die je eerder hebt opgeworpen. In het geval van 'Birth' was dat: Zal het Anna (Nicole Kidman) lukken zich over haar verdriet over de dood van haar voormalige echtgenoot heen te zetten en een nieuwe start te maken met haar nieuwe man? Dit fragment laat het antwoord zien....

De film is sowieso intrigerend. Gebaseerd op een script van Jean Claude Carrière.

Nu weer verder zoeken naar mooie eindes...

Mijn vader

2010-07-19T03:20:00.000-07:00

Keerpunt
In het weekend van 26/27 juni ben ik in Duitsland als om half 12 s avonds mijn telefoon overgaat. Ik begrijp van mijn schoonzusje dat mijn vader plotseling is overleden. Op 81 jarige leeftijd glipt hij er zomaar onaangekondigd tussenuit. Hij heeft die avond nog voetballen gekeken, de krant doorgenomen en voor mijn moeder en hemzelf vast de ontbijttafel voor de volgende dag gedekt. Hij voelde zich niet echt lekker die avond, maar zoals wel vaker, werd dit gebagatelliseerd. 'Niks aan de hand'. Vijf minuten later vindt mijn moeder hem op de badkamervloer. Hartstilstand.

Ik realiseer me daar in die hotelkamer dat dit weer zo'n moment is dat het initiatief je even uit handen wordt geslagen. Schrik, verbazing. Een omslagpunt in verhaaltermen. Bizar genoeg valt dit moment precies samen met het moment dat ik het hoofdstuk 'De Omslag' in Storytelling in 12 stappen aan het schrijven ben. Het is een keerpunt in het verhaal en onverwachte tegenslagen dienen zich aan. Net als je denkt dat je lekker op koers bent.

In de aanloop naar de begrafenis graaf ik in mijn verleden. Ik zoek naar verhalen en anekdotes en dierbare momenten. Deze foto is er zo een. Hoogzomer. Juli 1959. Onbekommerd genieten van het samenzijn met mijn vader. Die momenten kennen we ook. We voelen ons onbezorgd en vrij. En dan weet je... er kan zomaar iets gebeuren waardoor alles op zijn kop komt te staan.

Pluk de dag en geniet van het leven

M

Apple - Crazy Ones

2010-06-21T05:29:00.000-07:00

Kijk dit is storyelling, door je te verbinden met andere verhalen en daarmee je identiteit te bekrachtigen. Knap...

Verhalen & mensen

2010-06-09T00:46:00.000-07:00

De oersoep

Verhalen zijn net mensen: uiterlijk allemaal uniek en verschillend, maar hoe dieper je erin duikt hoe meer ze op elkaar gaan lijken. twee harten of twee nieren zijn al nauwelijks van elkaar te onderscheiden en het menselijk DNA is geloof ik voor meer dan 95% identiek. Zo ook met verhalen.

Gisteren liep ik rond op een conferentie over schrijven en e-cultuur in Delft. Heb daar zelf een minilezinkje gehouden over narratieve technieken. Of je nu filmpjes maakt, danst, games ontwikkelt met jongeren... au fond gaat het allemaal om wat je wilt vertellen. To express & to connect. Verhalen vormen de grondslag voor heel veel creatieve uitingsvormen en dan is het fijn te beseffen dat alle verhalen variaties zijn op dat ene oerverhaal, het verhaal over scheiding-inwijding-terugkeer. Een hoofdpersoon die naar geluk streeft... dat veroorzaakt gedoe, conflict en chaos en aan het einde is dat gelukt of niet gelukt en zijn er lessen geleerd.

Verlangen we niet allemaal terug naar waar we vandaan kwamen: de heelheid, de oersoep? Eindelijk rust! Al dat getwitter!

Maar... Voorlopig heeft de digitale revolutie 'storytelling' voorgoed veranderd en beschikken we over waanzinnig veel middelen om onze verhalen met anderen te delen. Nu niet meer klagen over gebrek aan inspiratie. Het is hooguit een kwestie van focussen.

Goed idee: geef het hoofdkarakter uit je boek of je script een eigen facebookpagina!

En dit.... leuk experiment met perspectiefwisseling: http://www.hboimagine.com/

Dennis Hopper -Are You Sicilian?

2010-05-30T06:52:00.001-07:00

Dennis Hopper

Vannacht gedroomd dat ik met Dennis Hopper in de trein zat op weg naar…? Ik weet niet waar naar toe, maar we waren op reis. En: we hadden heel veel plezier samen. Ik toonde hem alle foto’s op mijn Ipod. Het voelde vertrouwd en als vanouds. En we maakten grapjes. Maar waar was ik met Dennis Hooper nou eigenlijk naar toe onderweg? Waarom verscheen Dennis Hopper vannacht in mijn dromen. Het laat zich raden.

Gisteren bij het NOSjournaal vernam ik dat hij dood was. Prostaatkanker. Filmfragmenten uit Easy Rider en Blue Velvet kwamen voorbij. Dennis Hopper als symbool voor dwarsheid, cultfilms en kunstenaarschap.

Ik moest denken aan de scene uit True Romance van Tony SCott uit 1993, scenario Quentin Tarantino. Een film die ik toevallig vorige week nog met zoon Paul heb bekeken. De film die uitkwam een jaar voor Pulp Fiction en waarin Tarantino al een bijzonder staaltje weggeeft van zijn talent voor dialogen. Hier een fragment uit die film met daarin : Dennis Hopper samen met de ongeëvenaarde Christopher Walken. ‘Are You Sicilian?’ Gruwelijke maar briljante scene vooral vanaf het moment dat Dennis Hopper aan zet is. (met James Gandolfini -Tony Soprano in een bijrolletje) Geniet en huiver!

Six Feet Under

2010-05-25T08:01:00.000-07:00

Ik bereid een workshop voor, die ik samen met Marciel (Witteman) ga geven bij het Netwerk Mediavrouwen. Een introductie op het vak van scenarioschrijver. Daarvoor sprokkel ik mooie filmfragmenten te bij elkaar. Fragmenten waar wij zelf als scenarioschrijvers door geïnspireerd zijn. Natuurlijk horen daar fragmenten bij uit de HBO serie Six Feet Under, gemaakt door Allen Ball. De serie gaat over een familie van begrafenisondernemers. Geniaal idee natuurlijk. En heel goed geschreven. Het bizarre van dit gegeven is dat in dezelfde tijd dat in Amerika deze serie werd bedacht en voorbereid, hier in Nederland hetzelfde idee is ontstaan. Zonder dat daar enige kennis over bestond. De serie (ik weet niet meer om hoeveel afleveringen het ging) is ook daadwerkelijk gerealiseerd bij de VPRO, als ik me goed herinner.
Natuurlijk heeft die serie (dank aan ons beperkte taalgebied en knullige budgetten) nooit de omvang en de klasse van een serie als Six feet Under kunnen halen. Maar wel bijzonder dat in op twee plekken tegelijkertijd hetzelfde idee opkomt. Of neerdaalt. 'It is in the air...' zeggen ze wel eens. Morfische resonantie? Is dat de reden dat ik altijd een beetje een opgejaagd gevoel krijg als ik een goed idee heb. Wie weet zijn anderen me voor....

Hier de laatste droom van Nate...

vlammetje

2010-05-23T05:59:00.000-07:00

Pinksteren. Waar ging Pinksteren ook al weer over? Ik herinner me uit de verhalen van vroeger dat de discipelen vlammetjes op hun hoofd kregen. De Heilige Geest daalde neer. Nogal een absurde situatie, leek mij dat. Nu vermoed ik dat het ging om een moment van verlichting of bezieling. Ze zagen het licht, raakten verlicht of geïnspireerd. Zoiets zal het wel geweest zijn.

Mijn Pinkstermoment: in de tuin (hè hè, eindelijk zomer) lees ik in het vuistdikke werk van Christopher Booker: The Seven Basic Plots. Waarom wij verhalen vertellen. Booker beschrijft zeven oerplots. Variërend van ‘Overcoming the Monster’ en‘Rags tot Riches’ tot en met Voyage & Return…Van tragedies tot Komedies. Hij haalt er de hele wereldliteratuur bij. Van BeoWulf tot en met Beckett. Van Tsjechov tot en met moderne films.

Voor mijn eigen schrijfproces en inspiratie een heerlijk boek. Alles is natuurlijk altijd weer een variatie op dat ene oerverhaal, zoals Campbell dat gedestilleerd heeft uit alle mythen, verhalen, dromen en sprookjes van de wereld. En dat ene oerverhaal beschrijft weer in allerlei variaties het archetypische proces van het menselijk ego opzoek naar heelwording… (en waar dat de mist in gaat).
Mooi is dat Booker uitlegt hoe het komt dat er op een goed moment in de literatuur geen ‘ronde’ verhalen meer verteld worden en waarom er gewelddadige karakters maar ook dolende en inactieve helden ten tonele verschijnen. Ja ja… ons wereldbeeld en ons zelfbeeld is behoorlijk verbrokkeld en gedesintegreerd. Nou ja, gedesintegreerd of niet… vandaag heb ik een klein vlammetje op mijn hoofd.

http://www.bol.com/nl/p/engelse-boeken/the-seven-basic-plots/1001004002617560/index.html

OCAD - What Can Creativity Do

2010-05-17T02:25:00.000-07:00

inspiratie leidt tot schrijfblessure

2010-05-16T08:34:00.000-07:00

Tijd voor een blog

Vandaag besloten om de inhoud (nou ja… deel ervan) van mijn rode Moleskine te delen met de wereld.

In de aanloop van… of als spin off… van mijn boek dat ik aan het schrijven ben… Storytelling in 12 stappen – Op Reis met de Held, voor Uitgeverij Augustus/de Schrijfbibliotheek.

De Reis van de Held (ook wel Monomythe genoemnd) is een fascinerend en ontroerend verhaalmodel ooit door Joseph Campbell gedestilleerd uit alle grote mythen, verhalen en dromen van de wereld. Een ontwerp op basis waarvan je ieder (goed verteld) verhaal kunt duiden, begrijpen, maar wat tegelijk ook waanzinnig inspirerend is bij het construeren van nieuwe verhalen. Juist omdat het weer teruggrijpt op dat oerverhaal dat ten grondslag ligt aan het complete menselijk bewustzijn. Wat kan dat ‘goddelijk’ ontwerp betekenen voor schrijvers en verhalenvertellers? Daar gaat mijn boek over.

Het schrijven van het boek gaat lekker. Ik zit al op 14.000 woorden (moeten er zo’n 30.000 worden). Maar deze week zo fanatiek door zitten schrijven dat ik er een schrijfblessure aan heb opgelopen. Verkeerde werkplek waar ik geheel bezeten en geinspireerd 5 uur non-stop heb zitten schrijven, leidde tot een giga-knoop tussen mijn schouderbladen. Gevolg: stijfheid, stramheid en pijn. Gedwongen schrijfpauze. En dus dit weekend lezen en aantekeningen met potlood in mijn al eerder genoemde rode Moleskine. En tussendoor Yoga, Chi-kung, een lange fietstocht en een wandeling van anderhalf uur door de bossen en weilanden. Nu weer in orde.

Ik keek intussen weer eens naar de TED presentatie van Elisabeth George. http://www.ted.com/talks/elizabeth_gilbert_on_genius.html... Prachtig verhaal over hoe het eigenlijk werkt, dat schrijfproces. Natuurlijk is het soms buffelen en ploeteren, maar vooral ook: je openstellen. Er is een verhaal dat verteld moet worden en het zweeft door de lucht. Het is op zoek naar een vertolker, dat kan jij zijn, maar als je er niet voor openstaat, zoekt het verhaal wel een ander. Goede ideeën en mooie verhalen komen tot ons via een wonderlijk en fascinerend creatief proces. Dat creatieve proces wil ik graag tot onderwerp maken van mijn blog. En hoe mijn boek tot stand komt!

Leef lang en gelukkig!!

Mieke