Roeping

Gisteren wilde ik - om weer opgeruimd en fris aan het schrijven te slaan - de stapels boeken op mijn bureau opruimen. (Wat een puinhoop kan je er van maken!) Ik begon met de boeken te ordenen en ze op hun plek terug te zetten in de boekenkast. Omdat ik merkte dat mijn boekenkast te vol was, haalde ik een lege wijndoos en smeet die vol met boeken die ik weg wilde doen.

Toen viel mijn oog op een boek van James Hillman, leerling van Jung en auteur van De Code van de Ziel. Ik opende het boek en zag dat ik daar ooit, jaren geldeden, driftig in onderstreept had. De kantlijn stond vol met uitroeptekens. Kennelijk had ik iets gevonden.

Dus pakte ik het boek, ging er even voor zitten en las over de zogenaamde de Eikenvrucht theorie.

De Eikenvrucht theorie gaat ervan uit dat iedereen een unieke identiteit in zich draagt, die erom vraagt geleefd te worden. Je zou kunnen spreken van een aangeboren beeld van je levenslot. Je persoonlijkheid is geen proces of ontwikkeling, je bent dat wezenlijke beeld. Dat beeld, inclusief al je talenten en vermogens en eigenschappen, is compleet aanwezig. Altijd, nu, morgen, gisteren.

Deze gedachte is gebaseerd op een oud idee. Plato zei al: ieder individu betreedt het wereldtoneel als een geroepene. Plato schreef dat in de Mythe van Er in zijn bekendste werk De Staat (Politeia).

Voor je geboren wordt kiest je ziel een beeld waarnaar geleefd gaat worden, een soort plotstructuur. Ook krijg je een daimon. Dit is je roeping, je metgezel en deze begeleidt je op je levensweg. Dat is nodig want zodra je geboren wordt ben je het beeld/de plot vergeten. Je daimon is de drager van je lot en zal je af en toe helpen herinneren wat je te doen staat, welke vermogens je kan aanspreken.

Er zijn in de loop van de tijd vele termen voor 'roeping' bedacht. De Romeinen noemden het genius, de Grieken je daimon, de Christenen je beschermengel, de oude Egyptenaren Ka, voor anderen is het Vrouwe Fortuna en voor volken die het sjamanisme beoefenen is het je geest, je adem-ziel. Voor anderen is het je bron of je Hogere Zelf. Maakt niet uit hoe je het noemt. Al noem je het Mickey Mouse, Het is iets wat je af en toe een zetje geeft in de juiste richting. Het herinnert je eraan wat je graag doet, waar je hart van open gaat, wat bij je past en waar je energie van krijgt.

De Eikenvrucht theorie nodigt je uit op een bepaalde manier naar je leven en je levensloop te kijken. Kijk eens naar je kindertijd om de eerste tekenen van de daimon in actie op te vangen. Wat is jouw roeping? Kun je je leven ermee in overeenstemming brengen?  En kun je heel nuchter beseffen dat bad luck, crises en drama gewoon bij het beeld horen wat je hebt gekozen?

Welke toevalligheden, impulsen in jouw leven gaven je een indruk van je roeping?

Een roeping kan worden uitgesteld, vermeden en met tussenpozen gemist of je volledig in beslag nemen. Maar hoe dan ook, uiteindelijk zal ze te voorschijn komen. Ze is veeleisend en wijkt niet.

Was het mijn daimon die me ertoe aanzetten de boeken op te ruimen en mij het boek van Hillman in handen te drukken? Het sluit namelijk allemaal naadloos aan bij het boek wat ik schrijf (de Held in je eigen verhaal).

Het creatieproces verloopt op mysterieuze wijze. Soms schrijf ik een dag achterelkaar waarbij het lijkt of de woorden en de zinnen en de betekenissen zo vanuit een onzichtbare bron via mijn vingers via het toetsenbord op het scherm verschijnen en mijzelf verrassen. Anderen keren is het ploeteren en herschrijven en soms gebeurt er iets schijnbaar toevalligs.

Dan is waarschijnlijk mijn daimon aan het werk.

Gedachten creëren de werkelijkheid

Oud Indiaas verhaal

Een reiziger verdwaalt en komt per ongeluk in het paradijs terecht. Er zijn daar wensbomen die al je wensen vervullen. Hij valt in slaap onder zo’n boom. 

Als hij wakker wordt denkt hij: ik zou willen dat ik iets te eten had.

En onmiddellijk verschijnt er het heerlijkste eten voor hem en eet hij naar hartenlust.

Nu nog een beker wijn, denkt hij en hop, daar heeft hij al een beker wijn in zijn hand. 

Dan begint hij zich zorgen te maken: Wat is dit?, denkt hij...
Is dit een droom? Zijn hier spoken die een loopje met me nemen?

En hup onmiddellijk verschijnen er griezelige spoken die hem bang maken. 

O, help denkt de man, nu maken ze me zeker dood...

En ze maken hem dood.

Follow your bliss

Het is zomer, buiten is het plakkerig warm en in de loop van de dag zal er noodweer over het land trekken.  Intussen schrijf ik aan mijn boek 'De held in je eigen verhaal', dat (als het goed is) in het najaar uitkomt bij Business Contact. Iedere dag weer een stukje. 

Dit is waar het over gaat:

Je schrijft je eigen levensverhaal. Daar ben je je misschien niet altijd bewust van, maar je bent de schrijver, regisseur en hoofdrolspeler in je eigen unieke filmscript.  Dat is begonnen in je vroege jeugd. Daar begon het verhaal en werd het thema duidelijk. Later in je leven heb je je verhaal met grote regelmaat bijgesteld, je hebt er nieuwe karakters in geschreven, bepaalde karakters eruit gehaald en nieuwe uitdagingen of conflicten bedacht. Je bent van richting veranderd: je nam bijvoorbeeld ontslag, ging verhuizen of stopte met een studie. Dit deed je om je beter te voelen en om ruimte te scheppen voor iets nieuws. Soms heb je je verhaal een beetje laten sloffen en werd het saai of voorspelbaar, andere keren nam je misschien nodeloze risico’s. En er waren momenten dat je je machteloos of woedend voelde over wat zich voordeed. 

Net als in een echt verhaal heeft jouw verhaal een hoofdpersoon, en dat ben je zelf; in scenariotermen noemen we dat een protagonist of een held. Deze held heeft te maken met tegenstanders, dilemma’s, conflicten en obstakels. Jij schrijft in je verhaal hoe daarop gereageerd wordt. Laat je de held doen wat ervan hem verwacht wordt? Laat je hem wel eens van het pad afdwalen? Zit de held op de juiste weg? Wat gebeurt er als je hem met een fiks dilemma opzadelt?

De keuzes die jij hierin maakt, hoe je dat in je script verwerkt, dat alles kan ervoor zorgen dat jouw verhaal avontuurlijk, voorspelbaar, komisch of tragisch is. Wordt het verhaal zo geschreven dat de hoofdpersoon zijn doel bereikt en tot volle ontplooiing komt of wordt het een verhaal waarin iemand voortdurend zijn eigen behoeften negeert en zijn leven inricht naar wat anderen van hem verwachten? Wat voor lessen heeft de held te leren? Welk verhaal wil je eigenlijk schrijven?

Volgt jouw held (jij dus) zijn hart en durft hij tegen de stroom in te zwemmen? Heeft hij zijn doel helder voor ogen? Is hij bereid bepaalde zaken te offeren voor het (hogere) doel?

Zodra je je leven als een zelf gecreëerd script gaat beschouwen, waarin je zelf de hoofdrolspeler bent, je medespelers kiest en je eigen obstakels creëert om van te leren, gebeurt er iets wonderlijks. Het leven wordt leuker en je wint aan invloed. En waneer je dat toepast op zaken als  loopbaanplanning en de zoektocht naar zinvolle arbeid en persoonlijk leiderschap, kom je dichter en dichter en wat je ten diepste wilt -wat je hart je ingeeft- en wat jouw meest zinvolle bestemming is. 

En dat is precies de betekenis van de gevleugelde uitspraak van Campbell: Follow your bliss.

Boedapest

Afgelopen week was ik in Boedapest.
Na 30 jaar (ik was er eerder rond 1980) is er ongelooflijk veel veranderd. Niet alleen zijn alle stink-Trabantjes  uit het straatbeeld verdwenen, ook heeft de stad een waanzinnig westerse facelift gekregen zodat het met echt weer het Parijs van het oosten kan worden genoemd. Brede lanen, imposante gebouwen, voetgangersgebied met Gucci en Chanel. Heerlijk eten. Maar toch. Het land schijnt failliet te zijn. Dat voel je niet als je 5 euro (omgerekende forinten) voor een kopje koffie moet betalen. Lijkt echt Parijs wel. Maar het schijnt dat chirurgen er niet meer dan 350 euro per maand verdienen en als stukadoor moeten bijklussen. Het is me wat. Bovendien schijnen er nog steeds regeringsspionnen in alle appartement-gebouwen te wonen. Toen ik dat eenmaal gehoord had, keek ik iedereen twee keer langer aan. Is dit er een?

Waarom was ik er? Samen met een groep dierbare vriendinnen/collega's gaven we een workshop aan alumni van een TA-opleiding (Intact). En waarover? Jazeker: de Reis van de Held.
Het internationale gezelschap hebben we ingewijd in de 12 stappen, onze persoonlijke verhalen verteld over de kenmerken van iedere fase om ze vertrouwd te maken met de gedachte dat we allemaal ons eigen script schrijven. Mooi.

Zo lieten we de mensen de Reis lopen.

Dat werkte erg goed. Zijn we nu in de Proloog of naderen we de Crisis? Dat soort vragen.
Het was een bijzondere dag.
Een van de kwesties was de volgende: in welke fase van de Reis van de Held bevindt Hongarije zich? Is dat de crisis? Of naderen we het punt van Dood en Wederopstanding?
De meningen waren verdeeld. Maar het was duidelijk dat de zon uit het leven van het land verdwenen was en dat het aankwam op offeren, inleveren en afzien. Tja.

Inmiddels ben ik weer thuis en werk aan mijn boek: De held in je eigen verhaal. Ik heb de hele zomer om te schrijven en ik verheug me er vreselijk op.
Dit blog zal ik gebruiken om mijn hart te luchten en vragen te stellen. Dit is er een:
Wie heeft er een mooi mentorverhaal voor me? Het mooiste zal ik gebruiken in het boek.

* een mentorverhaal is een verhaal over een gids, leraar, ouder, oom, tante... of role model die jou een moment van inzicht heeft bezorgd, je op je unieke talenten heeft gewezen of je cruciale lessen heeft geleerd. De mentor heeft daarmee de koers van je leven veranderd. Heb je zo'n verhaal? Stuur het me! Ben zeer benieuwd!

Ik hoor jullie graag

Groet Mieke

Casablanca

In een van mijn workshops kwam een filmstudent naar me toe. Ik had in de les verschillende films besproken en fragmenten laten zien uit As it is in Heaven, American Beauty, Festen, Magnolia, Six Feet Under en Mad Men. De student vroeg na afloop: heb je eigenlijk een lievelingsfilm? Ik vind dat altijd een rotvraag omdat ik zoveel films mooi vind, dus nee ik heb geen favoriet, zei ik, maar als je perse een antwoord wilt hebben, als je een pistool op mijn slaap zet: dan zou ik misschien zeggen: Casablanca.
Hij kijk me enigszins bevreemd aan. Casablanca? Waarom? 
Tja. Waarom is Casablanca een film die in ons collectieve geheugen gegrift staat? 
Is het vanwege de magie en aantrekkingskracht tussen Humphrey Bogart en Ingrid Bergman? 
Is het omdat we tot op het laatst in spanning zitten over de afloop? 
Komt het door de legendarische quotes? ('Here is looking at you, kid'). Komt het door de legendarische muziek ('As Time goes bye'.)  De urgentie van het verhaal tegen de achtergrond van de WO II? Dat speelt allemaal mee. Maar het is natuurlijk ook omdat we aan het einde ontdekken dat de hoofdpersoon - Rick Blaine- zijn particuliere belang opzij zet voor de grote zaak. Hij offert zelfs zijn grote liefde. Dat is ontroerend en onthutsend en groots. 


Grappig feit: toen ze de film aan het draaien waren, was tot op het laatst een alternatief einde mogelijk. Het script was nog niet af. Ter plekke hebben ze deze variant geschreven en uitgevoerd. De beste variant naar mijn gevoel.


Als je zin hebt om de film nog eens te bekijken kom dan aankomende dinsdag naar het Heerenstraattheater in Wageningen. Ik houd een korte inleiding en zal de film bespreken aan de hand van de bekende 12 stappen.


http://www.heerenstraattheater.nl/event_view.php?ID=64

De held in je eigen verhaal

De held in je eigen verhaal is de voorlopige titel van mijn nieuwe - nog voor een groot deel te schrijven - boek. Dat wordt dus weer een long hot summer. Het boek komt als het goed is in het najaar uit bij uitgeverij Business-contact. 

Vannacht heb ik in een halve slaap/waak toestand (de merels zaten in de dakgoot keihard te fluiten) voorbereidend werk gedaan. Globale opbouw, indeling van de hoofdstukken, bepaalde passages, voorbeelden uit de literatuur. Ik was er er al heel tevreden over. Alleen... vanmorgen toen ik echt wakker werd, was ik dat allemaal al weer vergeten en zag ik tegen het schrijven van dat boek waar ik zoveel in kwijt wil ineens als een berg op. Na de opwinding van 'de oproep tot avontuur' volgt 'de weerstand en de weigering' om het avontuur aan te gaan.

Toch wil ik het boek dolgraag schrijven. Het is prikkelend om je eigen leven te beschouwen als een verhaal, waarin je zelf de hoofdrol speelt, zelf het script schrijft en ook nog zelf de regie kan voeren. 

‘De Reis van de Held’ van Campbell helpt ons te realiseren wat we ten diepste willen (Passie), hoe we onze talenten kunnen inzetten en wijst de weg naar een zinvolle bestemming. Daarvoor moeten we obstakels  en demonen (innerlijke en uiterlijke) overwinnen, leren luisteren, het toeval een kans geven. 

Als je eenmaal in verhaaltermen – narratief -  hebt leren denken- (of mythosoof geworden bent), kijk je anders naar de wereld en het leven en gaat het op een ander  - dieper- niveau begrijpen. Verhalen bieden ons het wonder van de betekenisgeving

De benadering stelt je in staat om de held te worden in je eigen verhaal, en in dat van anderen. De Reis maakt het proces van persoonlijke groei en verandering inzichtelijk en toont waar je mogelijk het bekende moet loslaten om nieuwe mogelijkheden aan te boren. 

Wanneer je eenmaal inziet dat je je eigen levenscript schrijft, kun je makkelijker het beste maar ook de meeste creativiteit in jezelf naar boven halen. Dit geldt voor mensen persoonlijk maar ook voor creativiteit in organisaties.

James Bonnet (Stealing Fire from the Gods) schrijft: 'Net als in een verhaal bereiden alle gebeurtenissen in iedere fase van ons leven ons voor op het spelen van een belangrijke rol in de wereld. De passages die we doorlopen bereiden het ego voor en trainen ons om het onbewuste materiaal dat in ons huist te benutten en de enorme kracht en het creatieve potentieel te absorberen en managen.'

Ik ga het boek doorspekken met tal van oefeningen, vertel- en schrijfopdrachten. Met als doel dat de lezers kunnen reflecteren op de keuzes die ze in hun leven gemaakt hebben en middelen in handen te geven om het levensscript zonodig te herschrijven. 

Zo en nu aan het werk, want er is nog veel te doen.

Een gewaagd verlanglijstje

In een van mijn trainingen over persoonlijk leiderschap zat laatst een jonge vrouw van halverwege de dertig. Ze zag er een beetje kleurloos en moe uit. Ze werkte al vijf jaar bij de belastingdienst en had van haar manager de opdracht gekregen iets te doen aan haar persoonlijke ontwikkeling.

Een van de eerste opdrachten die ik gaf, was het maken van een gewaagd verlanglijstje. Ik vroeg de deelnemers minstens 10 en zo mogelijk 50 dingen op te schrijven die je wel zou willen realiseren, beginnend met de zin: ‘Ik zou wel….’.
Er zijn mensen voor wie deze opdracht een peulenschilletje is. Zij schrijven moeiteloos de meest waanzinnige wensen op, variërend van een reis naar Antarctica, een soepfabriek beginnen, een huis bouwen, bungee jumpen, ontslag nemen, in een opera zingen tot een restaurant in Italië beginnen. Maar voor veel mensen is dit toch een lastige opgave. Zo ook voor deze jonge vrouw. Er kwam niets op papier. Ze wist het echt niet.

Het gevoel het niet te weten is in de reis van de held zo’n typisch geval van ‘het dorre land’. De held is vastgelopen en is het contact met zijn creatieve potentieel verloren. De held zal wakker gekust moeten worden. Er moet iets gebeuren en de opgave is de juiste snaar te raken zodat er iets in beweging wordt gezet.

Ik gaf – vooral voor haar - een andere opdracht: ik vroeg de deelnemers te vertellen over een topmoment uit hun leven. Na enig aarzelen had ze inderdaad een verhaal: ze had, in een grijs verleden, op de kunstacademie gezeten (we waren allemaal verrast en verbaasd) en had als eindexamenopdracht een mooie kleurige quilt gemaakt, waar ze veel lof voor geoogst had. Toen ze hierover sprak glansden haar ogen plotseling. Het leek wel of er iets ‘aangeraakt’ was. Na de middagpauze zei ze tegen me: ‘ik heb toch nog even een wensenlijst gemaakt’. En ze las me voor: wonen in Griekenland, met kleurige lappen en stoffen werken, een eigen zaakje beginnen. Ze straalde toen ze me aankeek.

En toen kwam alles in een stroomversnelling. Aan het einde van de training, een paar weken later, had ze emigratiepapieren voor Griekenland aangevraagd en haar ontslag genomen bij de Belastingdienst.

            Dit is natuurlijk een uitzonderlijk verhaal. Het gaat niet altijd zo snel. De held moet er klaar voor zijn. En dat was kennelijk bij haar het geval. Haar creatieve potentieel moest nodig weer ontsloten worden.
Een mooi voorbeeld van hoe deelnemers in een training wakker kunnen worden en zich realiseren dat er beweging in hun leven moet komen. De oproep tot avontuur heeft dan plaatsgevonden.